AANRAKEN EN AANGERAAKT WORDEN

 

 

EEN TEKORT IN ONZE DIGITALE WERELD

 

 

 

 

Op 13 juli 2016, 22.45 uur, was er op de Duitse TV-zender ZDF het programma ZDF-zoom. Hierin werd de belangrijkheid van het aanraken en het tekort hiervan in onze moderne tijd aan de kaak gesteld.

Wat mij in deze uitzending in het bijzonder raakte, was dat veel zaken, die Griet en ik in de loop der jaren hebben opgebouwd, hier min of meer samenkwamen in een documentaire, welke de importantie van het aanraken naar voren bracht.

Ik heb hetgeen in deze uitzending naar voren kwam dan ook samengevat in onderstaande verhaal. De cursief gedrukte delen zijn vertalingen uit die uitzending, de andere delen komen van mijn hand  

 

We raken tegenwoordig onze Smartphone vaker aan dan onze medemens. We sturen een SMS-je naar de buurvrouw om te vragen of ze zout heeft, maar gaan we er ook nog naar toe om een praatje te maken? We tikken op het toetsenbord om een boodschap te verzenden, maar schrijven we ook nog een brief? Kortom hoe sensitief zijn we nog bezig in werkelijk contact, of verharden we simpelweg door alles te digitaliseren? Verleren we een manier van communicatie die zo essentieel is voor ons sociaal functioneren?

 

Wat hebben alle mensen nodig? In mijn visie zou je kunnen zeggen: o.a. liefde, warmte, veiligheid, koestering en voeding. Dat alles maakt dat we een aanzet kunnen krijgen waardoor we ons geborgen en gelukkig voelen. En juist dit geluk streven veel mensen na. We zijn weer op zoek naar een vorm van nestwarmte. Maar is die er nog wel en zo ja, waar vinden we die dan?

Als baby hebben we deze nestwarmte nodig, we mogen leren vertrouwen op onze ouders. Is die er, dan kunnen ze een veilige haven en een veilige uitvalsbasis voor het verdere leven vormen. Is die er niet, dan blijven we deze veiligheid in ons leven verder zoeken, soms zonder het te vinden. Immers, we hebben geen ervaring opgedaan, dus weten we eigenlijk wel wat we zoeken? Is dit niet de reden van vele mensen die zoekende zijn, maar dat ene niet weten te vinden?

 

De nestwarmte  is iets wat veel mensen zoeken. Sommige mensen zullen het zoeken in zogenaamde Cuddleparties (USA), Kuschelpartys (Duitsland) of Helend Knuffelen (wat Griet en ik geven in Antwerpen bij het Oost West centrum ( www.owc.be)). Voor sommigen is dit vreemd, terwijl het voor anderen heel normaal is. De mensen ontmoeten elkaar daar om vastgehouden en aangeraakt te worden.

In Leipzig zijn het Sabine Holter en Smita Stehle, die hier sinds 6 jaar de Kuschelparty leidt.  In het interview laten ze blijken, dat de grootte van de opkomst hen geheel verrast heeft.

Sabine Holter: “ Het knuffelen is net zo'n levensnoodzakelijk iets als eten, drinken en slapen. Het kan nergens anders mee gecompenseerd worden. Mensen die geïsoleerd leven en nooit aangeraakt worden, kunnen zelfs ziek worden.”

Op deze bijeenkomsten in Leipzig begint men met een massage door de kleding heen om op te warmen. De spelregels zijn duidelijk, voor seksualiteit is er geen plaats. De erogene zones zijn taboe en worden nooit aangeraakt. Dit is dus een exacte kopie van wat wij doen bij het door ons georganiseerde Helend Knuffelen, waarin we de matrix hanteren. Net als in Leipzig hanteren we dit om de veiligheid van de deelnemers te waarborgen. De aanrakingen mogen als prettig worden ervaren en iedereen bepaalt zelf hoe dichtbij hij/zij iemand laat komen. Zoals men aan de universiteit van Wenen heeft vastgesteld, is die veiligheid essentieel om het hormoon oxytocine vrij te maken. Dit gebeurt echter alleen als men zich ergens veilig voelt. Het door de stad lopen met een bordje “Free hugs” zal dus bij de knuffelaars weinig oxytocine op gaan leveren, immers, hoe veilig is die persoon die een hug vraagt?

Smita Stehle: “ Veel mensen worden minder aangeraakt. Ook het bewustzijn dat ze meer aangeraakt willen worden in hun leven verminderd. Hierdoor wordt de totale hoeveelheid aanrakingen minder, hetgeen gevolgen kan hebben voor hun psychisch welbevinden.”

Zowel in Leipzig als in Antwerpen is er de ervaring, dat aanraken en aangeraakt worden plezier oplevert en dat het niet uitmaakt door wie je wordt aangeraakt. Mannen liggen bij elkaar, vrouwen liggen bij elkaar en mannen en vrouwen liggen bij elkaar. Dit alles in een ontspannen sfeer.

Op het hoogtepunt van de avond ligt men als het ware in een groot nest en warmt men zich aan de lichaamswarmte van de anderen.

Smita Stehle: “Het is niet zo vanzelfsprekend dat we elkaar binnen onze maatschappij op deze manier aanraken en contact met elkaar maken. We zijn het nagenoeg uitsluitend gewend in aanrakingen bij seksuele contacten tussen partners of tussen kinderen en ouders.”

 

De één vind het dus heel normaal dat men zich geborgen weet in de armen van een vreemde, de andere kan zich daar geen beeld bij vormen of weert het zelfs af.  De vraag die naar boven komt is: “Is het normaal dat je je prettig kan voelen in de armen van een relatief vreemde?”

Dr. Martin Grunwald is psycholoog en Duitslands leidende hapno-onderzoeker (dus de wetenschap van de tastzin) en werkzaam op het “Haptik Labor” aan de universiteit van Leipzig. Hij antwoord: “Ja dat is normaal. De mensen binnen de Kuschelpartys raken elkaar daar aan binnen een veilige omgeving. Dit leidt tot een lichamelijke en psychische verandering die heilzaam werkt.

Fysiologisch zijn deze effecten te meten. Hiervoor onderzoeken wij de mensen met een EEG en zien, dat als we iemand 10 minuten niets laten doen er een bepaalde activiteit van de hersenen is. (De uitslagen verraden dat men aan vele dingen denkt).

Masseren we die persoon vervolgens 10 minuten en wachten dan 10 minuten, dan zien we dat de alfa-golven van de EEG anders verlopen. Dit veroorzaakt door de massage. Men is ontspannener, lichamelijk zowel als psychisch. De verantwoordelijke element hierbij is het oxytocine. “

Het jezelf goed voelen is dus meetbaar.

Grunwald: “Op onze rug zitten duizenden receptoren in de huid, die reageren op aanraking. Worden we nu op grote vlakken aangeraakt (dus niet priemend, maar grote strijkingen), dan worden deze receptoren geraakt en komt er oxytocine vrij.”

 

Aanrakingen dienen er ook voor om je emotioneel te openen. In de uitzending zien we een echtpaar met kind, waarvan de moeder depressief was na de geboorte van hun zoontje. Het kind, nu anderhalf jaar oud, huilt veel. In Bremen zien we lichaams-psychotherapeut Thomas Harms werken met dit echtpaar en hun kind. Harms laat de moeder tegen de vader aanzitten en het kind weer bij de moeder. Je ziet het kind ontspannen. De moeder krijgt fysiek steun van haar man en dit zet zich door naar het kind. De moeder zegt aan het einde: “Dit komt veel meer binnen dan te zeggen dat hij (haar man) er voor mij is”. Voelen en ervaren is dus effectiever dan erover praten.

Harms: “De veiligheid die wij nodig hebben in ons leven, leren we al zeer vroeg in de baarmoeder en pal na de geboorte. Wat we hier leren nemen we het gehele leven mee. Hier wordt bepaalt hoe we onszelf en onze omgeving gaan ervaren en hoe veilig wij dat vinden. We leven in een moderne wereld. We hebben techniek en digitale omstandigheden. Echter de baby is nog vanuit het stenen tijdperk. Die is super conservatief en heeft dus ook die behoeftes uit die tijd: nabijheid, zekerheid en continuïteit.

Er is fastfood en er is slowfood. En wij hebben slowfood nodig en dit mag meteen na de geboorte beginnen. Het is van levensbelang en niet alleen voor baby's. We hebben in alle fasen van ons leven die veiligheid en aanraking nodig.”

 

Aanraking werkt dus in op onze psyche. Een gebrek aan aanraking in de eerste drie levensjaren kan leiden tot:

·       we worden te alert en zien op veel niveaus gevaar

·       het kaken van contact met anderen wordt negatief beïnvloed

·       er kunnen stoornissen in de mogelijkheid van aangaan van relaties optreden.

·       Bij deze mensen leidt stress veel sneller tot een overbelasting van het systeem dan bij mensen die wel genoeg aangeraakt zijn.

 

En wat we ervaren hebben in de eerste drie levensjaren, nemen we mee als waarheid in ons verdere leven. Dus ook op oudere leeftijd en in de volwassenheid kunnen we blijven zitten met de gevolgen van het te weinig aangeraakt zijn in die eerste drie levensjaren.  

 

In Miami, VS werkt dr. Tiffany Field. Ze is directeur van het “Touch Research Institute” van de universiteit van Miami, Florida. Ze houdt zich bezig met het verband tussen aanraking en lichamelijke gezondheid. In de honderden studies die dr. Field gepubliceerd heeft, komt als belangrijkste punt naar voren: “We onderschatten de helende werking van aanraking en massage.”

Te vroeg geboren baby's wordt in haar instituut in de couveuse gemasseerd. Hier bleek, dat het immuunsysteem werd versterkt. Met name het innervatiegebied van de n.vagus (hoofd, nek-schouders, rug en bovenkant bekken) wordt gemasseerd. (Hetzelfde gebied als bij de Adult Attachment Therapy®). Hierbij komen groeihormonen vrij. Baby's die gemasseerd worden groeien sneller en worden gezonder, dan baby's die uitsluitend de medische voorzieningen kregen. 

Dr. Field: “ We bewegen de huid, dat is enorm belangrijk. In vier studies hebben we massage met geringe druk vergeleken met massage met matige druk. Het onderscheidt was enorm. Bij matige druk, daalt de hartslag en bloeddruk. Ook de EEG laat een ontspanning zien. Dit i.t.t. geringe druk, waarbij er een stressverhoging plaats vond.

We weten dat massage een bepaald deel van het vegetatieve zenuwstelsel raakt ( o.a. n. vagus).

Hierdoor functioneert het maag-darm-systeem beter, waardoor de spijsvertering efficiënter verloopt. Ook wordt het groeihormoon geproduceerd. We onderzoeken nu in hoeverre ook de botgroei positief beïnvloed wordt door de massage.”

Maar ook volwassenen hebben regelmatig aanrakingen nodig.  Deze gerenommeerde psycholoog is ervan overtuigd, dat er een verband is tussen ziekte, gezondheid en aanraking.  Dr. Field is er dan ook van overtuigd, dat we lijden aan een tekort aan aanraking. Dr Field: “We veroordelen zeer snel allerlei vormen van aanraking, bijvoorbeeld dat onze kinderen op een verkeerde manier worden aangeraakt of vastgepakt. Stel je eens voor, het is in de VS op de scholen verboden dat de leerkrachten de kinderen aanraken. Dat is in de VS werkelijk een misdaad.  Daarbij komt, dat de kinderen ook niet veel tijd doorbrengen bij hun ouders. Veel gezinnen bestaan tegenwoordig uit tweeverdieners. Voeg daaraan toe, de sociale media. Vele mensen zitten achter de handy, de computer of de TV. Hierdoor raken wij te weinig aan”. Je kan je dus afvragen wat voor maatschappij we aan het kweken zijn. In iedere geval een maatschappij waarbij de stress toegenomen is.

Maar hier heeft men een oplossing voor gevonden. Men is een systeem aan het ontwikkelen, samen met Google, waarbij men via de computer de ervaring kan hebben, alsof men aangeraakt wordt. Men verwacht dat dit systeem rond 2050 effectief op de markt zal zijn. Maar of dit een verbetering is??? Er is tenslotte ook een verschil tussen de massage door een massage-apparaat en het pure huid-huid contact.

 

Volgens Darwin stammen we af van de apen. Observeren we naar die apen, dan zien we dat de aanraking een duidelijke rol speelt in hun dagelijkse leven. Hier zien we de veiligheid en de warmte naar voren komen in de manier waarop ze met elkaar omgaan. Iets wat wij “door-ontwikkelde”apen zijn verleerd...

 

Wat te doen als we die aanraking niet krijgen. Zoeken we dat in de Wellness-industrie? In Duitsland alleen al zijn er per jaar 8 miljoen mensen die naar een Wellness gaan.  Massage vormt hiervan een onderdeel. Een teken aan de wand, dat we onbewust achter onze nood aangaan? Laat ons onderbewustzijn ons indirect merken waar we nood aan hebben om te overleven?

 

Als  Adult Attachment Therapeut kom ik in toenemende mate mensen tegen die nooit of nagenoeg nooit aangeraakt zijn geweest. Ze hebben huidhonger. Ze hongeren naar het aanraken en het contact hebben van huid op huid. Bij het invullen van deze nood binnen de therapie, zie ik verbazend snel reacties. Hun gehele leven zijn deze mensen al op zoek naar dit ene gebeuren: aanraking. Door het nooit gekregen hebben (geboortetrauma's, couveuse, ouders die absoluut niet willen aanraken ( uit angst of omdat ze het zelf nooit ontvangen hebben) of door wat voor omstandigheden dan ook, blijven ze hangen in hun nood, met stress en daaraan gerelateerde ziektes gekoppeld. Een nood die zelden of nooit met praten is op te lossen. In mijn optiek is deze nood wel te verminderen door effectief aan te raken binnen een veilige setting, waar het vertrouwen op de voorgrond staat.

Ik hoop dan ook, dat dit betoog mag bijdragen tot het meer en natuurlijker aanraken van ons als mensen, als sociaal wezen en dat we de digitale apparatuur zo nu en dan weten uit te zetten en te laten vervangen door echt contact, door aanraking van een medemens.

 

Van Hart tot Hart

 

 

 

 


© 2018 Het innerlijke kind - realisatie: BMT Media