Lezing Innerlijke Kind

 

ANGST

 

 

Het begin

 

INLEIDING

 

Hoe komen we aan de angst die in ons zit?

 

De ervaring van een ander.

We worden allemaal geboren en gaan ook allemaal dood. Dat is één van de zekerheden van het leven. Maar in welke vorm dat leven zich gaat afspelen, is afhankelijk van vele factoren. Sommige mensen hebben het over karma, de wet van oorzaak en gevolg. Waar die oorzaak dan ligt en wat het rechtstreeks gevolg daarvan is, dat is niet altijd even helder. Wat wel vast is komen te staan, is dat er in een verleden ( vorig leven, familiebanden etc.), iets gebeurd is, waar we nu de ( zure) vruchten van plukken. Vaak wordt iets dergelijks doorgegeven in een familielijn. Zo kwam een cliënt bij ons, die bang was voor mannen. In haar anamnese kwam niets naar voren wat daar,mee te maken had. Pas toen we naar de familiebanden gingen kijken, bleek, dat er angst voor mannen in de familie zat en wel vanaf haar grootmoeder. Deze had een nare ervaring gehad en had dat opgeslagen in haar systeem, zonder er met anderen over te hebben. Deze angst had ze via de opvoeding van haar kind ( de moeder van onze cliënt), doorgegeven. Omdat die moeder niet beter wist, dan dat je bang voor mannen mag zijn, gaf ze dit ook zo door aan haar kind, onze cliënt. Pas nadat de energetische banden tussen oma en kleindochter verwijderd waren en onze cliënt inzicht kreeg, kon ze vrijelijk in het leven staan als het om mannen gaat.

 

Dit kan dus één bron zijn van angsten die niet begrepen worden.

 

Een tweede bron is de eigen ervaring in de jeugdjaren. Zoals we weten, praten de kinderen tussen 0 en 7 jaar nagenoeg niet. Ze voelen veel, echter hun abstract denken is nog niet goed ontwikkeld en dus komt het begrijpen en redeneren op een lager plan te staan. We “snappen/ weten”het allemaal nog niet, maar “voelen” het des te beter. Ik denk zelfs dat je kan stellen, dat een kind met name communiceert op gevoelsniveau en met emoties, anders dan er rationeel iets mee te (kunnen) doen. En dit houdt dan tevens in, dat ze sommige gedragingen van de grote mensen niet snappen.

Leg een pasgeboren kind maar eens uit waarom ze in een couveuse moeten liggen. Leg een kind van 3 jaar maar eens uit wat er gebeurt als hun steun en toeverlaat, hun ouders, ruzie hebben en de negatieve energie om hun heen schiet.

Leg een kleuter van 6 jaar maar eens uit waarom die verhuizen moet en al zijn zekerheden weggehaald worden t.a.v. school en vriendjes. ( Om maar niet te spreken van de eerste schooldag en daarmee de scheiding tussen hen en de ouders. Overigens is deze fase sowieso al traumatisch omdat er door de hectische eisende op prestatie geënte maatschappij geëist wordt dat je moet leren ( je linker hersenhelft dus gebruiken) en wat als je daar nog niet aan toe bent? Angst dus......en het ontstaan van een Innerlijk Kind.....).  Dat kan je niet en zal je ook nooit kunnen, omdat die kinderen er nog niet klaar voor zijn.

Pas rond het 7-de levensjaar beginnen ze iets van abstractie te leren en kunnen ze afstand nemen van hun eigen “ik”.

Tot die tijd is hun gevoel de enige leidsman die hun leven invult en die hun vertelt of iets goed is of niet. En daar zit nu juist een probleemstelling: juist omdat we niet kunnen praten en ons denken nog niet naar behoren functioneert, zijn we gedwongen te voelen. En als iets niet gaat, zoals wij dat hopen of waar we recht op hebben, dan breekt er paniek uit bij het kind. ( Immers die heeft nog absoluut geen besef van ruimte en tijd). En aangezien die paniek niet altijd naar buiten komt, wordt die opgeslagen. De angst om afgescheiden te worden, dus om dood te gaan is dan dus geboren.

 

Angst als vriend en angst als vijand

 

Ondanks dat we liever geen angst willen ervaren, kan ons ons redden. Het kan ervoor zorgen dat we niet iets gaan doen, wat niet bij ons hoort. Intuïtief aanvoelen dat iets niet in de haak is, zonder daar kennis van te hebben, heeft al veel mensenlevens gered. Hoe gek het ook klinkt, je mag dus blij zijn dat je angst kent. Angst voorkomt bijvoorbeeld dat je in de problemen komt en dat je dingen gaat doen, die je in gevaar brengen. De angst zorgt ervoor dat we ons afweermechanisme ( vechten of vluchten) in stelling kunnen brengen. Angst is dus een signaal waar je aandacht aan moet schenken en is het in bepaalde situaties onverstandig de onbehaaglijke gevoelens te ontkennen. In dat opzicht is angst dus een vriend van ons.

 

Ook kennen we de angst als een ziekte. Gegeneraliseerde angststoornissen, paniekstoornissen, ptss ( post traumatisch stress-syndroom), sociale fobie, specifieke fobie ( als angst voor bloed of liften), hypochondrie ( DSM-IV: angst om ziek te zijn), obsessieve stoornissen die zich kenmerken door angstgevoelens en dwangmatig gedrag, zoals tellen, alles controleren , alles schoonmaken,  dat erop gericht is om een gevreesde gebeurtenis ritueel af te wenden.

 

 

 

De twee driehoeken

 

 

In bovenstaande driehoek, verhoudt de kleine driehoek zich gelijk aan de gehele driehoek. En zo is het ook in het leven. Wat we in onze jeugd leren, vormt de basis van wat we in de volwassen jaren doen. Was er vertrouwen en liefde in ons leven en was ons leven vlekkeloos, dan hebben we een grote kans op een volwassen leven waar weinig zaken ons bang zullen maken. We hebben vertrouwen in dat leven.

Echter, als er in de kinderjaren zaken gebeuren, waar we het vertrouwen in onze opvoeders niet konden opbrengen, dan zullen we dit wantrouwen ook voelen in het volwassen deel van ons leven. Voorbeeld: als oma een geheim heeft op seksueel terrein, dan zal ze het doorgeven aan haar dochter. Diens kind zal dan het gevoel van dat geheim ervaren ( soms in de vorm van angsten voor....) en zal echter niet weten waar dat gevoel vandaan komt. Als volwassene reageert zo dan dus vanuit angst, echter de bron is niet bewust aanwezig.

Zo vormt alles wat we in onze jeugd ervaren hebben een oorsprong van hetgeen we uitvergroot als volwassene ervaren.

 

Wat wordt er van ons verlangt als opgroeiende kinderen?

 

·        Vanaf de conceptie tot aan ongeveer een ½ jaar mogen we ons eigen lichaam ontdekken. Bij een afwezige ouder/moeder, ontstaat de overtuiging: ik heb geen recht om te bestaan

·        Vanaf de geboorte tot 2 a 3 jaar, mogen we de liefde in onszelf vinden. Als de ouders ons verwaarlozen ontstaat de overtuiging: ik heb geen recht op behoeftes

·        Vanaf 2 ½ – 4 jaar hebben we het recht op onvoorwaardelijke steun. Als we overheersende ouders hebben met hoge verwachtingen, dan ontstaat de overtuiging: ik heb geen recht op onafhankelijkheid

·        Vanaf 1 ½ – 3 jaar hebben we het recht om zelfstandig te handelen. Als we smorende of indirect manipulerende ouders hebben, ontstaat de overtuiging van: ik heb geen recht op vrijheid

·        Vanaf 3 ½ – 5 jaar hebben we het recht om lief te hebben. Als we ouders hebben die ons afwijzen in onze ( kinderlijke) liefde, kan de overtuiging ontstaan van: ik heb geen recht om te begeren/ lief te hebben.

 

Wat doet de angst met ons lichaam?

 

Ons zenuwstelsel is opgebouwd uit o.a. het autonome/ vegetatieve en het animale zenuwstelsel. In het kader van deze lezing, richt ik me met name op het autonome zenuwstelsel. Deze is weer opgebouwd, uit het orthosympatische- en het parsympatische zenuwstelsel.

Het orthopatische zenuwstelsel is actief als we onder stress staan. Bij vluchten, vechten en bij angst. Het parasympatische zenuwstelsel is actief als we herstellen. ( Iedereen kent wel de after diner-dip, waar de parasympaticus actief is en we even geen zin hebben om te gaan werken/ joggen. Dit deel van ons zenuwstelsel zorgt dan ook voor de herstel, de opbouw van de bouwstenen van ons lichaam).

Als we daarentegen onder stress staan, is de orthosympaticus actief is. Op zich is dit goed, wat echter niet goed is, is wanneer dat een continu gegeven wordt, wanneer het een chronisch proces wordt. Dan herstelt het lichaam niet en gaan er fysieke klachten ontstaan. Dit kost ons dus enorm veel energie, misschien het begin van een burnout...... In onze evolutie hebben we juist veel gehad aan de kort werkende angst. Een kind dat zo in de klauwen van een tijger loopt, mag weten dat het dat niet overleeft. Dus mag het angst ervaren voor die tijger, echter die tijger is er niet 24/7, dus we mogen die angst loslaten.

Een dergelijke situatie van continue angst kan ontstaan, als een kind iets doet wat het niet wilt doen, maar dat het wel doet, om “geliefd” te worden. Het kind functioneert dan continu in een staat van gespannenheid, van stress.

 

Er zijn drie gevoelens: de stress, schaamte en angst, die ons leven kunnen vergallen, waarbij we ze in feite alle drie kunnen samenvatten onder de noemer “angst”.

In feite kan je zelfs zeggen, dat deze drie een bundel vormen, een kluwen in ons brein en dat die elkaar sterk ondersteunen en beïnvloeden. En gezien het gegeven wat we in onze baby-jaren geleerd hebben, kan je dus zeggen, dat al de emoties terug te voeren zijn op angst ( als het fout gaat) of liefde ( als het goed gaat). De angst is dan dus in feite iets, waarin we iets dreigen kwijt te raken. En dat geldt ook voor de schaamte. Als we ons schamen gaat er een mechanisme draaien van afscheiding.

De grootste basale angst volgens mij, is de angst om afgescheiden te zijn, er niet meer bij te horen. En als we dit dan plakken op de behoefte in een kudde te willen leven, is er dus in feite de angst om dood te gaan. Immers, als eenling kunnen we minder ver komen dan in een groep. We horen er niet meer bij, we voldoen niet aan datgene wat als norm gesteld wordt.

Die afscheiding is dus net niet wat we ( als baby) willen. Als dan de andere ook nog eens de opdracht geeft “schaam je”, dan is alles rond en voelen we dit en doen er alles aan om dit te voorkomen ( door in de ganzenpas te gaan lopen). En om het drietal te completeren, is er dus de stress, die als nevenactiviteit bij de angst en schaamte komt. Er is dan dus een gemis aan contact en gemis aan liefde. En juist dit gemis ( onze overlevingsbron) zorgt ervoor dat we een gedrag gaan vertonen welke uiteindelijk tot doel heeft dat gemis tot een minimum te beperken of zelfs te voorkomen. En het vervelende is dan nu juist, dat dat lang niet altijd lukt en dat we onszelf juist door onze angst in de nesten werken en juist datgene bereiken wat we niet willen. Emoties als boosheid, intimiteit en zelfwaardering vinden meestal hun grondslag in angst, stress en schaamte.

Wil je deze laatste drie dus aanpakken zal je je bewust mogen worden van de eerste drie. Het is dus van het allergrootste belang, dat we leren begrijpen hoe die emoties ons beïnvloeden en hoe we onszelf moeten aanpakken. En precies dat is het doel van deze lezing.

In deze lezing maak ik een onderscheidt tussen angsten die voortkomen uit je Innerlijke Kind, je opvoeding en angsten die een pathologische achtergrond hebben en dus bij een psychiater thuis horen. Op dit laatste ga ik hier niet in.

 

 

 

Hoe uit zich dit fysiologisch systeem in ons dagelijks leven

 

Veel mensen herinneren zich niets meer vanuit hun jonge kinderjaren. Echter de amygdala zorgt ervoor dat we nog wel steeds vanuit datgene wat we hebben ervaren reageren. Eén van die reacties is het bevriezen. Het is een oude overlevingsstrategie, welke we al van de dieren ( impala en cheeta) hebben overgenomen. Dit bevriezen heeft als doel, dat we even de pijn niet meer voelen.

Ons systeem heeft echter de neiging dit bevriezen vast te houden. We leven dus steeds in een staat van spanning.

Wat we niet doen als er spanning is: bewegen, geluid maken en ademen, immers, dan zouden we leven en door dit leven gevaar lopen gedood te worden.

Konden we nu ons verleden nog maar herinneren, dan konden we er rechtstreeks iets aan doen. Echter dit is meestal niet het geval, omdat de herinnering gedissocieerd is, het loopt las het ware mee in de onderlaag van ons bewustzijn. We zijn er als het ware niet rechtstreeks meer mee verbonden. Pas als er een trigger komt die er op lijkt, komt onze emotie in alle hevigheid weer naar boven en reageren we alsof we net aangevallen zijn.  En juist dit niet willen voelen is een bron voor angst van ons.

 

Hoe kunnen we angst minimaliseren of zelfs geheel doen verdwijnen?

 

In het verleden zei Griet eens: “Als de angst op je deur klopt en je doet open, dan staat er meestal niemand”.

En daar zit een grote bron van waarheid in. De meeste mensen zijn bang voor zaken waar ze geen contact mee hebben. Angst voor het onbekende. Ze voelen dat iets gevaarlijk is, zonder het zeker te weten. Hier vanuit geredeneerd kan je dus een aantal maatregelen nemen, die de angst doet verminderen.

 

( Met dank aan Harriet Lerner: “Angst en andere ongewenste gasten”) pag. 15.

Angst kunnen we minimaliseren of zelfs geheel teniet doen door:

 

·        praten, praten en nog eens praten

·        Zet de feiten op een rij. Als er geen informatie is, neemt de angst toe en gaat de fantasie met je aan de haal. (“Een mens is het meest bevreesd, voor de angst die hij vreest”.

·        Blijf alert, schaam je niet als je bepaalde risico's liever mijdt.

·        Wees niet te fanatiek, als het om de bovenstaande punten 1-3 gaat.

·        Vermijd activiteiten waar je alleen maar zenuwachtig van wordt.

·        Ga op zoek naar dingen waar je rustig van wordt.

·        Blijf het in perspectief zien. Verschrikkelijke dingen gebeuren nu eenmaal en er is nog steeds een toekomst.

·        Houdt contact.

 

 

Als je deze punten van dr. Lerner op een rijtje gaat zetten, kan je dus tot de volgende conclusies komen:

 

Om uit je angst en schaamte te geraken kan je:

1.     Je bewust worden van wat er werkelijk speelt en je overtuigingen ( die je in een cirkel laten draaien), bekijken.

2.     De brug slaan tussen het emotionele en het rationele

3.     Door je bewust te worden of je angst vanuit je kindertijd nu nog wel geldt als volwassene.

 

Je kan hierbij je volwassen deel ondersteunen, door met datgene waar je bang voor bent, contact te kaken. “De wolf in de ogen kijken”, te zien waar je nu in wezen bang voor bent. Je kan dan ontdekken dat de angst verdwijnt, of je ontdekt dat de angst met één facet te maken heeft. En deze kan je dan op zich weer gaan onderzoeken door er weer contact mee te maken. Regressie vormt hierbij dan een mooi onderdeel.

 

Een andere mogelijkheid is de angst te benaderen door middel van “stapje voor stapje”. Voorbeeld: heb je last van hoogtevrees en wil je hiervan af ( intrinsieke motivatie), dan kan je kijken op welke hoogte je dat gevoel krijgt. Hier kan je consolideren. Je went er als het ware aan. Bij een volgende keer, kan het zijn dat dat stapje iets verder gezet kan worden etc. Dit wordt ook wel de techniek van desensibiliseren genoemd.

 

De angst er niet bij te horen, schaamte

 

Veel angsten, zoals de angst om afgewezen te worden, de angst voor intimiteit, de angst voor sociale situaties, de angst om in het openbaar te spreken, zijn allemaal angsten die te maken hebben met schaamte. Hieraan ligt ten grondslag, de angst gezien te worden als iemand met gebreken, iemand die tekortschiet en die niet waard is om van te houden. En hier hebben we weer de basis van het Innerlijke Kind.

We willen erbij horen en niet los staan van de groep.  Hier zit dan dus die angst op.

En er is schaamte over die schaamte. De angst om er niet bij te horen, de angst om anders te zijn dan de anderen. Schaamte is juist een onderwerp, waar we het zelden over hebben. Schaamte zorgt ervoor dat mensen wegkruipen in een leven van zwijgen, passiviteit, liegen en verstoppen ( bevriezen). 

Of het gaat energetisch precies de andere kant op: we doen neerbuigend en arrogant en proberen de ander steeds een slag voor te zijn, om gevoelens van schaamte te vermijden. We blazen ons op en zorgen ervoor dat de andere geen inkijk heeft in onze werkelijk ik.

 

De angst om afgewezen te worden.

 

Om door je angsten heen te komen is het van het grootste belang je angsten te voelen: “De wolf in de ogen te kijken”, dit kan je alleen maar doen door je angsten te ondergaan. Op die manier leer je die angsten kennen en blijkt het vaak best mee te vallen.

Wat is hier aan de hand? Veel angsten komen uit onze kinderjaren. Daar waren ze reëel en terecht, echter als we volwassen zijn geworden, komen deze kinderangsten nog steeds als een blok aan je been mee. Kijken we er dus naar met onze volwassen ervaringen, dan gaan vele angsten weg. We ervaren als volwassenen dan ook, dat de basisangst niet reëel is en zelf een leugen.

Veel mensen lopen dus nog met de kinderbril op naar angsten te kijken en hebben niet de moed ze alsnog aan te gaan.

Om dergelijke angsten het hoofd te bieden, spring je er dus als volwassene midden in. Je gaat het record: “afwijzing” zien te verbreken, om er dan achter te komen, dat sommige mensen je juist niet afwijzen en dat je angsten groter zijn dan de realiteit.

De oorzaak kom je dan niet te weten, maar het doel, geen last hebben van die angsten, komt wel in zicht. Deze benadering hielp, omdat je de persoon de ervaring meegeeft in plaats van in het Kindstuk te blijven zitten ( waar meestal de oorzaak zit). Je bent dus de symptomen aan het bestrijden en niet de oorzaak, wat in dit geval geen kwaad kan. De persoon gaat dus actief werken met zijn angst door die angst op te zoeken. Hij blijft dus niet passief wachten. Door actief mee te zoeken, heeft hij het heft zelf in handen genomen en ziet dat zijn angst ongegrond was.  Een voorwaarde voor deze benadering is de motivatie. Als iemand zegt: “Dat kan ik niet” en loopt er voor weg, dan zal deze benadering niets opleveren.

 

Uit deze actieve benadering kunnen we iets leren:

·        Het is van belang om er zelf iets aan te doen. Vermijdt je datgene waar je bang voor bent, dan maak je het alleen maar groter. Ga je zelf actie ondernemen, dan vorm je een onderdeel van je angsten en heb je er controle over. De ervaring groeit en de angsten kunnen afnemen.

·        Je kunt je voordeel doen met dingen die mislukken.  Hoe meer ervaring je krijgt, hoe meer je leert hoe het niet en hoe het wel moet. Een verkoper die bang is, zal dus veel in de verkoop mogen doen, om door ervaring die angst onder de knie te krijgen.

·        Neem het risico dat je je belachelijk voelt. ( Je voelt je belachelijk, of je belachelijk bezig bent is een tweede). Hier zit al weer dat element schaamte. Veel mensen schamen zich ergens voor en doen het daarom maar niet. Gezonde risico's worden dan uit de weg gegaan. Ga je dit aan, dan merk je dat het misschien niet leuk voelt, maar dat het niet dodelijk is, je overleeft, met een berg aan ervaring rijker.

·        Laat de angst toe. Dat is een hele belangrijke. Als je weet wat er gaat gebeuren, ben je voorbereid op datgene wat gaat gebeuren. Bijna alle strategieën en behandelingen die mensen helpen met angst, houden in dat mensen de deur openzetten voor de angst. Je ziet de wolf in de ogen.....

·        Je moet gemotiveerd zijn. Hier zit het stuk van willen en kunnen. Als je echt wil, kan je alles, ook al vind je dat niet leuk. En ja, de eerste keer zal het vreselijk zijn, echter als je het “overleeft” zal de tweede keer gemakkelijker zijn. Op een schaal van 1 tot 10, moet je minstens een 6 of een 7 scoren om het werkelijk te willen gaan doen, anders heeft het geen zin. In het laatste geval zal je mogen wachten totdat het nog erger wordt en totdat je meer gemotiveerd bent.  Je mag dus ook goed voelen wat de negatieve consequenties zijn als je er niets aan doet.

 

Los van het er in duiken, kan het ook zo zijn, dat er een verzet komt voor veranderingen. Dit kan dan een weerspiegeling zijn van de diepste wijsheid van het onbewuste, welke aangeeft dat het nog niet goed is om te veranderen. Er zal dan op een ander vlak werk aan de winkel zijn.

 

Gemiddeld gesproken is het echter van een grotere impact, wanneer we de angsten rustig, langzaam en met respect aanpakken. Hierbij wordt de hoeveelheid angst gerespecteerd die wij als mens aankunnen.

 

 

Het probleem met angst

 

Een probleem bij angst is, dat het je denken gaat overheersen. Bij een plotselinge acute angstaanval, waarvan je de oorzaak kent ( er komt een tijger op je pad), dan weet je de oorzaak en het gevolg met elkaar te verbinden.

Echter in chronische gevallen, waarbij de angst al jaren lang in je hersenen de regie bepalen, zien we soms niet rechtstreeks de correlatie tussen onze angsten en de oorzaken in het verleden. We zien niet in waarom we zo slecht functioneren. Dan krijgen we alleen maar een slecht gevoel over onszelf, waardoor onze angst nog meer wordt aangewakkerd.

Angst zorgt er ook voor dat we “smal” gaan kijken en ervaren. We zien niet meer de tientallen mogelijkheden, nee, we zien alleen die angst en reageren daarop ( meestal vluchten). Dit heeft dan meestal ook een grote rol op je eigen beeld, op je zelfwaardering.

 

En met die zelfwaardering vergelijken we ons met anderen. De anderen zijn “beter, kunnen meer en zijn meer waard”. Die vergelijking wordt ingegeven door de angst, angst om er niet bij te horen, angst ( in de basis) om onze opvoeders kwijt te raken, de angst om niet interessant genoeg te zijn om opgevoed te worden.

Wat vergelijken we dan in feite: we vergelijken onze binnenkant, hoe wij de zaken zien en voelen, met de buitenkant van de ander. Dat die ander pijn heeft, zich kwetsbaar en onzeker voelt, en verdriet heeft, dat zien we niet aan de buitenkant. We vergelijken dus appels met peren. 

 

Bij wie komt de stress vandaan?

 

Over het algemeen komt de stress uit ons verleden, onze opvoeding. Onze angsten die niet opgeruimd zijn, uit vroegere jaren komen in de diverse situaties weer naar boven. Zoals hierboven beschreven kan dit soms in de vorm van roddelen ( jezelf “groter” maken ten koste van een ander, jij bent immers iemand die iets te zeggen heeft over een ander, jij kan oordelen, dus jij zet jezelf boven de andere. Hiermee maskeer je je angst om minder te zijn dan een ander.

Als we over problemen van mensen gaan praten, in plaats van direct met de mensen zelf, die die problemen hebben, dan voeden we onderhuidse angst en maken we het voor degene over zie geroddeld wordt moeilijker om zijn zelfvertrouwen te bewaren en om goed te blijven functioneren.

 

 

 

 

 

 

Onze mogelijke reacties op angst

 

Vanuit het perspectief van het energetisch systeem kan je vijf verschillende manieren van omgaan met stress ( in relaties) tegen kunnen komen:

1.    Onderfunctioneren

2.    Bovenfunctioneren

3.    Een ander de schuld geven

4.    Afstand nemen

5.    Roddelen, roddelen en nog eens roddelen.

6.    Chips eten ( grapje)

 

Al deze vormen van omgaan van stress/angst in een relatie, geeft ons op korte termijn een goed gevoel, echter op de langere termijn breekt het ons op ( net als die chips).

 

 

Hoe om te gaan met angst?

 

Je standaard superieur achten aan andere mensen is gelinkt met angst. Het is een teken van geringe eigenwaarde, net zoals je dat doet als je het gevoel hebt minder te zijn. Het zijn twee kanten van dezelfde medaille. Je balans is verstoord door angst en het is maar net welke kant de balans op gaat. Als je overfunctioneert in relaties, ben je waarschijnlijk overtuigd van je eigen goedheid en ben je anderen altijd een slag voor.

Als je onderfunctioneert, twijfel je waarschijnlijk aan jezelf en voel je je minder.

 

We gaan deze reacties nu eens nader bekijken.

 

1. Onderfunctioneren: vaak ben je voorgeprogrammeerd als je bijvoorbeeld de benjamin van het gezin bent. Je hebt geleerd te luisteren naar de ouderen en je mond dicht te houden, en vooral je eigen mening niet te laten horen: “ Wat weet jij daar nou van” is een veel gehoorde zin in deze situatie.

Het maakt dan ook, dat jij er niet veel van weet en dat je jezelf dom gaat vinden in je relatie met andere mensen. Ook zinnen als: “ Als volwassenen praten, moeten kinderen zwijgen” heeft ertoe geleid, dat we slecht naar de kinderen in ons luisteren en alleen datgene doen wat onze volwassenen ons geleerd hebben ( dus de Innerlijke Critici). En aangezien je erbij wilt horen ( angst voor afwijzing), volg je dus hun instructies op…..

 

 

Symptomen van onderfunctioneert:

:         Er zijn bepaalde terreinen waarop je gewoon niets voor elkaar krijgt

:         Als je gespannen bent, krijg je minder zaken voor elkaar, waardoor je anderen uitnodigt het van je over te nemen

:         Je hebt gauw last van lichamelijke of emotionele klachten als de spanning hoog oploopt in je gezin of op je werk

:         Word je gemakkelijk het mikpunt van roddel. Of mensen maken zich bezorgd of ongerust over je

:         Word je bestempelt als iemand die “ passief” is, of “kwetsbaar”, iemand die “ neurotisch” is of “lui”, iemand die “niks voor elkaar krijgt”

:         Je hebt moeite om anderen je sterke kanten te laten zien, en te laten zien wat je allemaal kunt.

:         In een groep ben je de stille en zal niets zeggen als de mening van de groep gevraagd wordt.

 

De les bij onderfunctioneren: om onderfunctioneren te voorkomen, zal je je verantwoording mogen nemen, je mag volwassen worden. Je doet op je werk wat er van je gevraagd wordt, zonder meteen iets te vragen wat je vanuit je creatieve geest ( het kind) wilt doen. Houd je aan de regels. Mensen die onderfunctioneren worden op het werk vaak gezien als probleemgevallen. Wees daarom ook voorzichtig met het vertellen van je persoonlijke problemen en vertrouwelijke informatie, deze versterken alleen de situatie.

 

 

2. Overfunctioneren  

 

Als je overfunctioneert:

:         Heb je het gevoel dat je weet wat het beste is, niet alleen voor jezelf, maar ook voor anderen

:         Heb je snel een advies klaar, schiet je snel te hulp, bemiddel je snel en neem je de zaak gauw over

:         Vind je het moeilijk om achterover te gaan zitten en anderen hun eigen problemen te laten uitzoeken

:         Ga je je zorgen over de dingen die je zelf wilt bereiken en ga je je eigen problemen uit de weg, door je te concentreren op die van anderen

:         Heb je er problemen mee je eigen kwetsbare, onderfunctionerende kant te laten zien, vooral tegenover mensen die je als mensen met problemen beschouwt.

:         Word je bestempeld als iemand op wie “je kunt bouwen” of die “ het altijd voor elkaar heeft”.

 

 

 

 

Bron van overfunctioneren

 

We kennen verschillende vormen van overfunctioneren. Het is iets wat oudste kinderen van een gezin van nature doen. Ze hebben het idee te weten wat het beste is voor een ander. Eén van de uitingsvormen in het volwassen leven is dan dat men doet alsof men de wijsheid in pacht heeft. ( Immers, weet men het niet, dan gaan de kleinere kinderen dood). Ze proberen de anderen op te voeden, te veranderen en/of te bekeren. Sommigen hebben er zelfs hun beroep van gemaakt :-).

Dit i.t.t. Onderfunctioneren, waarbij er verschijnselen ontstaan als: formulieren kwijt raken, geen goede administratie doen en bijhouden etc.

 

De les. Je kan je realiseren in wat de invloed van je plaats in je gezin is, op je gedrag in het volwassen leven.

Voorbeelden:

·        als je de oudste zus van een zus bent: door overfunctioneren zal je sneller de reputatie krijgen dat je bazig bent en alles onder controle wilt houden.

·        Als je de oudste broer bent of de eerste jongen in het gezin: dan heb je geluk. Je wordt door het overfunctioneren als snel gezien als een natuurlijk leider. En dat is maatschappelijk verantwoord. Je wordt gezien als iemand die weet hoe hij de touwtjes in handen moet houden.

·        Als je de oudste zus van een broer bent: kan het zijn dat je niet zo snel de baas gaat spelen, of: er is strijd, tussen de koningin en de verstoten troonopvolger. Wel kan het zijn, dat jij tactvol en bescheiden leiding gaat geven, welke door anderen niet gezien wordt. Anderen zien dan ook niet jouw deskundigheid.

·        Als je het middelste kind bent: je wordt gezien als een goed teamspeler. Jouw manier van overfunctioneren houdt vaak in dat je extra verantwoording op je neemt en dat je extra werk doet. Je verliest je eigen carrièremogelijkheden uit het oog.

·        Als je een meisje bent met alleen broers boven en onder je: je bent dan waarschijnlijk heel plichtsgetrouw. Je bent ontvankelijk voor behoeftes van de anderen en gaat conflicten uit de weg. Ook ben je waarschijnlijk te tolerant met betrekking tot het onderfunctioneren van de anderen en neem je de teugels over van de mensen die er een potje van maken of het erbij laten zitten.

·        Overfunctionerende jongste kinderen, kunnen zich weliswaar bazig gedragen en doen alsof ze overal verstand van hebben, maar vinden het prettiger erbij te horen en om gewaardeerd en begrepen te worden, dan dat ze zo nodig de leiding hoeven te hebben.

 

 

 

3. De ander de schuld geven

Een ander de schuld geven, is als het wijzen: één vinger wijst en drie wijzen naar jou. Een ander de schuld geven leidt meestal tot niets. Overigens is het wel een automatische reactie van ons mensen. Als er angst is: denk dan eerst goed na en las een denkpauze is ( het ijzer smeden als het koud is). Je zie dan dat die andere je niet alleen iets aandoet, maar dat hij ook iets vóór je doet. Je komt hierbij dan ook meteen bij je creativiteit om het probleem voor jou op te lossen. Je gaat dan naar je eigen bijdrage. Je gunt jezelf te ontdekken, wat je zelf bij kan dragen om het probleem op te lossen.

De les bij anderen de schuld geven: Als je boos of gespannen bent, neem dan de tijd om rustig te worden. Denk er vervolgens over na wat je wilt bereiken en hoe je je mening kunt geven zonder kritisch te worden of in de verdediging te schieten. Ook het slachtofferschap is niet een zo’n goede positie. Smeedt het ijzer als het koud is.

 

4. Afstand nemen

Op het eerste gezicht lijkt dit een logische strategie. We hebben niet voor niets naast onze vecht, ook onze vluchtreactie gekregen. We komen niet meer in aanraking met onze agressor en daarmee is het probleem verdwenen…… denken we, echter wat doet de andere kant? Die ziet ons niet meer en gaat zijn eigen verhaal schrijven. Er wordt over ons geroddeld en komen we op langere termijn dus van de regen in de drup.

De les bij afstand nemen: blijf erbij betrokken, verstop je niet. Zorg dat je op ontspannen momenten er bent. Vermijdt moeilijke gesprekken, maar kijk de anderen wel in de ogen en lach. Zij mogen zich vergissen…… Probeer de eerste stap te zetten bij degene die het meest op jou aan te merken heeft. Toon interesse in zijn persoon/werk. Laat merken dat je hun kwaliteiten waardeert ( je hoeft er geen vrienden mee te worden).

Tijdelijk afstand nemen is echter cruciaal, laat de storm over razen en wacht totdat het ijzer koud is. Dan kan je nadenken hoe je het één en ander nader moet aanpakken.

Ook kan je emotioneel afstand nemen, de interesse is dan vaak verdwenen. Wees jezelf hiervan bewust. Dit kan een bron zijn van verveling, vervlakking burn-out etc. Dit zien we vaak in een systeem waarbij zwijgen en geheimhouding overheersen en men met spanning om gaat door emotioneel afstand te nemen.

De les: blijf aanwezig en wees direct. Dat betekent niet dat je alles wat je irriteert moet melden. Het is juist een teken van volwassenheid, dat je de dingen waar je je druk over maakt goed uitzoekt en andere dingen laat voor wat ze zijn. Als iets echter heel belangrijk voor je is, moet je er duidelijke vragen over stellen, zeggen wat je er over denkt en duidelijk aangeven wat je standpunt is.

 

 

 

5. Roddelen, roddelen en roddelen

Wat is roddelen? We roddelen als we over iemand praten in plaats van tegen iemand. Roddelen geeft mensen een grote band, ten koste van mensen over wie het gaat. Hoe meer er geroddeld wordt, hoe groter de stress is binnen het systeem waar die mensen in zitten. Roddelen sluit mensen uit.

 

De les bij roddelen: Heb je een probleem met iemand op je werk, stap dat op diegene af. Doe dit niet emotioneel (wacht dan nog even totdat het ijzer koud is geworden), maar vanuit je volwassene: obstructief en met feiten die verifieerbaar zijn.

Als je toch met iemand over iemand anders wilt praten, hou het dan ook objectief: “Hallo x, ik heb moeite met y, omdat hij dat en dat doet. Kun je mij een advies geven zodat ik beter met y uit de voeten kan? ”. Hoe je het ook wendt of keert, het is een objectieve volwassen en feitelijke constatering. Hiermee doe je y geen kwaad. Pas als je emotioneel er verder op in gaat, van hoe slecht y wel niet is, dan ga je de brug over naar het roddelen.

 

 

 

 

      Schaamte

     

Vaak zeggen we dat we ergens bang voor zijn, echter diep daarbinnen zijn we niet bang voor datgene wat we denken waar we bang voor zijn, maar schamen we ons.

We zijn vaak bang, dat we buiten een vertrouwde omgeving, ontmaskerd worden, dat we niet goed genoeg zijn, of uitgesloten worden. Dat je dus niet van gelijke waarde bent.

We vinden het vaak pijnlijk, te praten over dingen waar we ons echt voor schamen., de dingen die we echt als een tekortkoming beschouwen. Schaamte zorgt ervoor dat je je mond dicht houdt, dat je passief wordt en dat je je wegstopt. Je bent immers niet OK, je bent immers minder waard dan de andere. Achter deze angst gaat schaamte schuil.

En waarover we ons schamen, is vaak door de cultuur en de tijd waarin we leven bepaald. Immers, dikke billen waren in de tijd van Rubens een schoonheidsideaal, in latere tijden was mager zijn “in”en schaamde men zich voor diezelfde billen.

 

Wat is schaamte, hoe voelt het?

 

Het is moeilijk schaamte te beschrijven, dit, omdat deze emotie niet altijd dezelfde duidelijke, onmiskenbare, lichamelijke signalen geeft als angst of zenuwen die je overweldigen of je verlammen. Schaamte is voor veel mensen iets verschrikkelijks, waardoor je te kijk staat. Te kijk staan is dus dat je getaxeerd wordt. En wordt je te licht bevonden (en dat is natuurlijk altijd in de opinie van degene die zich schaamt), dan rol je eruit, dan tel je niet meer mee, dan ben je niet OK.

 

 

Het verschil tussen schaamte en schuld

 

Je kunt je tegelijkertijd schuldig voelen en je schamen. Als ons geweten normaal functioneert, krijgen we schuldgevoelens als ons gedrag niet in overeenstemming is met onze waarden en normen. Echter niet alle schuldgevoelens zijn gezond. Sommige “waarden en normen” zijn er gekomen om ons in het gareel te houden.

In tegenstelling tot schuld hangt schaamte niet samen met specifiek gedrag. Schaamte hangt juist samen met wie we denken dat we van binnen zijn. Door schaamte raken we ervan overtuigd, dat een ander echt niet van ons zou houden of ons zou respecteren, als hij of zij alle “gruwelijke” dingen over ons zou weten.

Schuld gaat over dingen die je doet, schaamte gaat over wie je bent.

 

Plaatsvervangende schaamte

 

Dit komt vaak voor als er iets in de familiebanden gebeurt. Realiseer je echter, dat je verantwoordelijk bent voor je eigen gedrag en niet voor die van bijvoorbeeld je kinderen ( op oudere leeftijd). Je kan het gedrag van je kinderen wel sturen, echter niet onder controle houden.

 

Hoe om te gaan met schaamte

 

Net als veel andere emoties, moet je de schaamte recht in de ogen kijken. Wegkruipen en je verstoppen zorgt ervoor dat de roddels van anderen en daarmee hun fantasieën alleen maar groter worden. Confrontatie is hier het aangewezen medicijn. Als mensen je zien, breng je het terug tot de ware proporties.

Daarnaast kan je over hetgeen jij je schaamt, met andere mensen praten. Niet door je eigen schaamte te benoemen, maar door vragen te stellen die er mee te maken hebben ( vb “Heb jij ook kinderen die jou tot waanzin drijven”). Hierdoor leer je dat jij niet de enige bent met een dergelijk iets. Anderen hebben dat ook, echter ze houden hun mond dicht uit schaamte.

Dus: datgene waarvan we denken dat wij het alleen hebben en waarvoor we ons het meest schamen, is vaak juist iets heel menselijks, iets wat overal voorkomt.

 

 

 

 

 

 

Elk huis heeft zijn kruis

 

Veel mensen schamen zich voor dingen die in een familie gebeuren. Vaak komt dit doordat ze denken dat ze de enigen zijn. Door het naar buiten te brengen, blijkt dat er veel meer mensen zijn die met hetzelfde probleem rondlopen. Komt men hier eenmaal achter, dan verdwijnt de schaamte als sneeuw voor de zon. Net als jezelf isoleren, dat anderen hun eigen fantasieën er op los laten, gebeurt dat dus in feite ook in het klein in jezelf, als je je eigen schaamte wegstopt en er niets mee doet. Het gaat z'n eigen leven leiden en het probleem wordt steeds groter...... De angst voor

er niet bij te horen” kan dus doorbroken worden door ermee naar buiten te gaan. Dan blijkt die angst ongegrond te zijn en komt er iets in beweging, waardoor men minder tot geen angst meer gaat voelen.

 

Aan de manier waarop je iets belangrijks over jezelf of over een ander familielid probeert te verstoppen, kun je goed aflezen hoe erg je je schaamt. Deze neiging om te “verdwijnen”of dingen te verstoppen, lijkt alleen iets met onszelf te maken te hebben. Maar de oorzaak van schaamte zijn sociaal en politiek geïnspireerd.

De hoeveelheid schaamte die je over iets voelt, laat niet alleen zien wat jij persoonlijk voor waarde aan iets hecht, maar ook wat de maatschappij ervan vindt. Wat door de maatschappij als een schande wordt gezien, wordt door mensen opgevat als iets waarvoor zij zich persoonlijk moeten schamen. De onwetendheid en vooroordelen van de maatschappij spelen een grote rol in je leven en beïnvloeden al je relaties. Schaamte leidt tot meer schaamte, omdat mensen of hele groepen menen uit schaamte gaan zwijgen en niet openlijk voor dingen uit durven te komen.

En ook nu weer kan je dit veranderen, door bewust de openheid in te stappen en te gaan ervaren dat jouw schaamte misschien geheel onterecht was. Dat er andere mensen zijn met hetzelfde probleem....... Door te zwijgen kan je de grootste leugens vertellen. Anderen maken er dan hun verhaal van. Voorbeeld: ben je lesbisch en hou je je mond dicht ( uit schaamte) , dan kunnen anderen denken dat je hetero bent. Komt dit dan uit, dan is er niet alleen de mening over het lesbisch zijn, maar ook het gevoel dat je hen voor de gek hebt gehouden. Deze twee energieën werken dan tegen je. ( En vaak reageren de mensen op het laatste). Door de waarheid te vertellen maak je meer ruimte voor de waarheid om je heen.

 

Overigens wil ik hier wel duidelijk stellen, dat het niet verstandig is zomaar alles aan iedereen te vertellen. Doe dat tactisch, weet aan wie je het zegt en wat voor mogelijke consequenties dat heeft. Kijk in de toekomst en voel wat voor winst dat op kan leveren.

 

Eén van de dingen waar angst op zit, is het ouder worden ( bij vrouwen). Ze schamen zich voor hun leeftijd en zeggen dit niet ( maatschappelijk ondersteund). Echter hiermee bevestigen ze hun schaamte. Ze verspillen hun energie aan angstgevoelens over hun verouderde lichaam en overtuigen zichzelf ervan dat ze elke verjaardag inboeten aan schoonheid. En van deze angsten spint de schoonheidsindustrie garen.....

 

Veel mensen, vooral vrouwen vergelijken zichzelf met anderen als het om hun uiterlijk gaat. Elke afwijking van de norm doet hun schamen, of je nu te dik of te dun bent. Je wilt er bij horen en geen uitzondering zijn.... . Daar zit schaamte op.

Angst voedt ook de schaamte en dat kan zo ver gaan, dat we er zelfs om liegen. Een dik iemand die een dubbele hamburger bij MacDonalds haalt kan zeggen: “Het is voor mijn kinderen”, of de vader die dolgraag nog met treintjes speelt, kan zeggen: “Het is voor mijn zoon...”. Hoe dan ook, uit angst voor afwijzing en afkeuring  schamen we voor de realiteit en begeven ons dan in een fantasiewereld die ons opslokt en ons probleem groter kan maken......

 

Schaamte en schuld

 

Veel cliënten die bij ons komen, lopen met een verontwaardiging rond vanuit het verleden. Een papa die te ver is gegaan of een mama die echt verkeerd gereageerd heeft. Veel mensen willen pijnlijk kwesties uit het verleden opruimen. Als we deze kwesties onder ogen zien, kan dat ertoe leiden, dat schaamtegevoelens veranderen in trots. Dat vraagt echter van ons dat we angst onder ogen gaan zien en herbeleven. We zullen onze angsten mogen uitspreken. Echter we mogen ons ook realiseren, dat we haast nooit “de juiste reactie”te horen krijgen.

Stel je hebt iets vanuit het verleden te bespreken met je ouders. Deze ouders, zullen zich, om zich niet te hoeven schamen, de situatie van vroeger gaan bagatelliseren of zelfs ontkennen. Ze geven iemand anders de schuld, of ontkennen zelfs dat er iets verkeerds is gebeurd. Schaamte is, in tegenstelling tot schuld, een zo'n verschrikkelijk  gevoel, dat de meeste mensen die anderen ernstige schade hebben berokkend, “er niet aan willen”en er dus niet over na willen denken dat ze iemand anders pijn hebben gedaan ( in het verleden). De meeste mensen kunnen alleen hun verontschuldigingen aanbieden voor iets wat ze hebben gedaan ( dat is de schuld die ze hebben), echter niet voor wie ze zijn ( dat is de schaamte).

Als we dus een pijnlijk of beladen onderwerp aansnijden, mogen we voorkomen, dat we verwachtingen hebben. Excuses ( nu of later) zullen er zelden bij komen, maar daar gaat het ook niet om. Van belang is dat je jouw stem laat horen, omdat dat iets in jouw lijf teweeg brengt, het is voor jouw bestwil en jouw integriteit. Wat we het meest nodig hebben om te horen is het geluid van onze eigen stem die onze eigen waarheid uitspreekt. ( En jouw waarheid is jouw gevoel, ongeacht wat de anderen er van zullen zeggen of hoe zij erop reageren). 

 

Sommige mensen kunnen erg beschamende dingen zegge. Dit is echter nooit persoonlijk bedoelt. Het vertelt iets over hoe zijzelf van binnen zich voelen en functioneren....

 

Jezelf accepteren

 

Iemand die gelukkig is, begint daarmee door zichzelf te accepten. Accepteren dat je bent zoals je bent. Je bent anders, omdat er niet twee menen gelijk zijn. Zelfs één-eiig-tweelingen zijn anders. Dit in tegenstelling tot de reclame, die ons wil laten denken, dat we mooier mogen worden en ons daarmee afzetten tegen anderen. Komen we daarin niet mee, dan gaan we ons schamen. Echter dan is de Liefde weg en komt het ego ervoor in de plaats.

De industrie kan hier niet tegen, immers, als we onszelf gaan accepteren, dan kunnen ze aan ons geen producten meer kwijt ( die toch niet helpen, maar dat terzijde. Het gezegde: “Innerlijke schoonheid zit van binnen”, is dan weer eens heel waar.

Veel mensen die zichzelf niet accepteren, willen zich toch groter voordoen, dan dat ze zijn. Dit doen ze door andere mensen te kleineren. Ook hier speelt het ego een grote rol. En ook hier is de Liefde ver te zoeken.

 

Seksualiteit en angst

 

Als klein kind krijgen we alles voorgedaan en alles uitgelegd over het leven. We krijgen een klein potje waar we onze behoefte mogen doen. We krijgen aangepaste messen en vorken om te leren eten. Echter.... over seksualiteit wordt moeilijk gedaan en de schaamte die mensen hebben, wordt als het ware doorgegeven. Iets wat zo natuurlijk is en waar zoveel misverstanden over kunnen zijn, wordt nog eens gekleineerd en tot het minimum beperkt doorgegeven. Angst om dingen fout te doen, angsten om zwanger te worden, angsten over de grootte van de penis, angsten om stom gevonden te worden, puur omdat we dingen niet weten, angsten om niet de goede dingen te doen of te weten, angsten iets te doen wat mama niet goed vind/gevonden zou hebben.

 

Daarnaast komt er nog de  verkeerde terminologie. Iedereen weet dat een man een penis en een scrotum/balzak heeft. Echter waar zit de vulva van de vrouw? Wordt die niet vaak verward met de vagina? En als we dit allemaal niet zo precies weten, is dat dan niet gelijk een bron voor schaamte? Ik denk dan ook, dat pure liefdevolle openheid van zaken veel bronnen van schaamte weg kunnen halen. En ook hier geldt weer: “Verbeter de wereld en begin bij jezelf”.

 

De oorsprong van de angst

 

Waar zijn we bang voor, wat maakt het dat ons een naar gevoel kan geven? Dat kunnen natuurlijk allerlei dingen zijn. Echter vaak heeft de oorsprong van de angst met iets te maken, wat we op onze harde schijf hebben neergelegd. Er is een ervaring en dat willen we nooit meer meemaken. En als er iets gebeurt, wat op deze ervaring lijkt, dan doen we er alles aan om dat te voorkomen. We passen ons gedrag aan, en ons lijf voelt die vroegere ervaring. Om onze angsten te onderzoeken zouden we dus terug mogen kijken in ons leven, met wat het te maken kan hebben. Welke overtuigingen we erop gezet hebben en wat we “geleerd” hebben.

 

Oefening: Regressie naar het verleden van de angst.

 

 

Afhankelijk van onze hoeveelheid moed, kan ons leven groter en kleiner worden”: Anaïs Nin.

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

© 2018 Het innerlijke kind - realisatie: BMT Media