LEZING DE INNERLIJKE CRITICUS: VRIEND OF VIJAND

 

IN DEN BEGINNEN…

 

De baby en symbiose, codependency

Als we geboren worden, zijn we afhankelijk van onze opvoeders. Immers, zonder hen zouden we niet overleven. We kunnen nog niet lopen, of praten, we kunnen niet aangeven wat we willen, we kunnen alleen maar zijn. We slapen en eten en slapen en eten

Na een paar weken ontwikkelt ons gezichtsvermogen en gaan we beter zien. We zien het terugkerend gezicht van onze ouder en brengen dit in verband met het goede gevoel van verzadiging welke we na het eten krijgen, met de zachtheid van de aanraking en de zachte woordjes die ons toegefluisterd worden. Het is fijn om bij deze persoon te zijn. We zijn één met die persoon, we zitten in de symbiotische fase van ons leven, we voelen wat die persoon voelt. Is die persoon verdrietig, dan voelen wij dat ook, is die persoon blij, dan voelen wij dat ook. En dat blije gevoel voelt veel beter dan dat verdrietige gevoel. We geraken gezond codependent, wat wil zeggen, we doen er alles aan om die andere persoon blij te maken en dan voelen wij ons ook blij. Immers we zijn één met die persoon. Ik ben die ander voelt het kind. Ik besta door middel van die andere. Dit is dus een natuurlijke staat van symbiose, waardoor wij allen gegaan zijn.

 

 

 

 

Het loskomen van de moeder, de eerste scheiding

In de periode van 9 maanden tot anderhalf jaar, breekt de schil waarin moeder en kind zitten. Het kind gaat naar buiten en merkt dat er meer is dan de moeder. Er is ook een andere persoon die belangrijk is, de vader en misschien wel broertjes en zusjes. De afstand tussen moeder en kind wordt wat groter. Echter binnen dit proces is het van het grootste belang, dat het kind ervaart, dat de

moeder er altijd voor hem is. Ze mag een veilige haven en een veilige uitvalsbasis worden.

Door de natuurlijke drift van het kind om te gaan verkennen, bewaakt de moeder hem en zorgt ervoor dat hem niets overkomt, iets wat het kind gaat ervaren. Het kind gaat ervaren dat ik en de andere niet hetzelfde zijn. Ze gaan dus van het mama = ik naar mama + ik.

 

Verdere separatie en taalontwikkeling

Tussen de 18 maanden en 3 jaar vindt er een verdere verwijding tussen moeder en kind plaats. Het kind gaat zichzelf zien als individu. Deze periode noemen we dan ook de periode van individualisatie. Het kind krijgt een eigen wil, welke door de meeste mensen herkend wordt als: Ik ben twee en ik zeg nee.

 

De periode van de relatievorming

Tussen de 3 en 5 jaar begint in de kleutertijd de periode van de relatievorming. Ik ben ik en jij bent jij en ik ben oké en jij is oké, zal normliter het beste zijn. Echter dit gaat niet automatisch. Hier kunnen we al de gevolgen van de jonge opvoedingsjaren aan den lijve ondervinden.

 

 

 

 

HET ONTSTAAN VAN DE INNERLIJKE CRITICUS

Zolang je dus in je babytijd bent, dus tot de 9 maanden, voel je een eenheid met je moeder. Jouw moeder geeft jou liefde, warmte, voeding, huidcontact, veiligheid, ze ziet jouw noden en behoeftes.

Hier ontstaat de hechting tussen moeder en kind. Echter in 55% van de mensen in België en Vlaanderen is dat niet het geval. We gaan de wereld ervaren als niet veilig en passen ons daarbij aan. We gaan een hechtingsstijl vormen die op tekort aan liefde gebaseerd is. Hetzij een vermijdende hetzij een ambivalente hechtingsstijl.

Hoe dan ook, we functioneren niet meer vrij en gaan ons aanpassen. We passen ons aan met als doel, datgene te krijgen, waar we nood aan hebben: liefde, veiligheid, voeding etc. dus het pure overleven. We passen ons dus aan om te overleven.

Om te kunnen aanpassen, zullen we de regeltjes van die andere mogen leren kennen. De regels dus die onze ouders hebben bedacht, in het kader van het is goed voor jou. Immers ze willen alleen maar het beste voor jou?  Ze refereren aan hun eigen opvoeding en ervaring en aan hoe zij het geleerd hebben in de loop van de jaren.

Als we bijvoorbeeld naar het onderstaande schema kijken, en we stellen dat het thema seksualiteit is, dan kan je je voorstellen, dat de ouders geboren rond 1980 een geheel andere kijk op seksualiteit hadden dan de ouders geboren in 1960. Immers rondom 1970 is er de seksuele revolutie geweest en werden zaken als geboorteplanning, vrijen en seksualiteit anders bekeken, dit door de komst van de pil en goede condooms.

Stel we gaan uit van het meisje geboren in 1960. Die heeft dus een moeder die geboren is in 1920. Die moeder in 1920 heeft, als het goed is, voorlichting gehad van haar moeder, geboren in 1890. In die tijd was seks iets gevaarlijks. Er liepen veel ongehuwde meisjes rond, die misbruikt waren door een huisbaas of iets dergelijks en dan de straat op werden geschopt als ze zwanger bleken te zijn. Dus die moeder in 1890 keek wel uit en vertelde dat aan haar dochter, geboren in 1920. Als deze maar naar een man keek, dan was het oorlog in huis. Dus de dochter uit 1920 nam de angst mee naar haar eigen dochter in 1960 en sloeg het er als het ware in, dat seks gevaarlijk was. Seks mocht alleen als je getrouwd was ( want dan was het veilig een kind te krijgen).

Op die manier ontstaan er regels, regels die het allerbeste voor hebben met het kind, echter die soms door angsten uit de ouderlijke lijn zijn ontstaan. Immers een kind dat zwanger werd was een schande en die wilde je je eigen gezin besparen.  Dus is er een Regelgever geboren. Regels waaraan het kind moest voldoen.

Nu is dat wat extreem ten aanzien van seksualiteit en overduidelijk, maar zo worden er veel regels opgesteld door de ouders, puur met als doel de kinderen te beschermen tegen zaken, waarvan er achteraf schande gesproken wordt. Een schande die niet alleen het kind, maar ook de ouder zou raken. De ouders zullen dus goed controleren, dat die regels nageleefd gaan worden. En zo ontstaat de Controleur in het kind, immers, die willen de liefde van de ouders, dus doen wat de ouders zeggen. Dus naast de uiterlijke controle van de ouders, gaat er ook een innerlijke controle van het kind plaatsvinden, omdat die straf wil zien te voorkomen en liefde wil ontvangen.

En om nu zo veel mogelijk goedkeuring en liefde te krijgen gaat het kind het zo perfect mogelijk doen in de hoop dan de liefde te verkrijgen. Hij gaat zijn uiterste best doen om zijn doel te bereiken. Echter dat doel wordt nooit gehaald, je krijgt nooit de liefde die je wilde hebben. Dus je zal nog beter je best mogen doen, nog perfecter mogen zijn de Perfectionist is geboren.

Je kan dus niet perfect zijn en je hebt niet alles onder controle en je kan je niet aan alle regels houden, dus je krijgt dan ook niet alle liefde die je nodig hebt. Dat lijkt logisch, echter binnen in ons is een Criticus geboren, onze Innerlijke Criticus. De taak van de Innerlijke Criticus is oorspronkelijk het ervoor zorgen dat ons schaamte en pijn bespaart blijft. En de manier waarop en volgens welke regels, dat leren we van onze opvoeders (ouders, kerk, school, maatschappij).  We mogen ons dus aanpassen aan deze omgeving, om op die manier hun goedkeuring te verkrijgen en dus te voorkomen dat we ons hoeven te schamen. Hal Stone noemt dit stemmetje in ons: Radio Lawaaipapegaai.

Radio Lawaaipapegaai zorgt er dus voor dat we ons gedragen zoals het hoort om in het leven te kunnen slagen, zowel thuis als op je werk.[1] En het heet, dat dit in je eigen belang is. En in feite klopt dat ook wel, echter wie wordt er aangekeken als jij als tiener niet goed functioneert? Ja juist, je ouders, je opvoeders. Als jij je Eigen Wijze Weg bent gaan bewandelen en je gaat die dingen doen die jij als kind normaal vind en volkomen logisch, dan wordt je wel teruggefloten door je ouders onder het mom: Wat zullen de buren er wel niet van zeggen. Ze eisen van je dat je je gaat aanpassen en zo ga je van een Vrij Kind naar een Aangepast Kind. Daarom kijken je ouders naar je, doen hun best er achter te komen wat er toch mis is met je en gaan dan bezien wat zij er zelf aan kunnen doen om jou weer op het goede spoor te brengen. Echter, wat is het referentiekader van die ouders? Hun ouders, hun opvoeders, en die hebben het weer geleerd van hun ouders etc. Dus in feite zijn het vaak de kleine kinderen, ingepakt in een volwassen lichaam, vol met angsten en vooroordelen/oordelen, die jou opgevoed hebt. De drijfveer is: angst. Angst om wat de anderen er wel van zullen zeggen, angst of je het wel goed doet, angst over uitgesloten te worden door de groep, angst om anders te zijn dan de grijze massa, angst om buiten de cultuur geplaatst te worden, uitgeworpen te worden als een alien En we doen er allemaal aan mee: de ouders, de kerken en religieuze instanties, de politiek, mensen op het werk, bekenden in het algemeen, de buren etc., allen willen ze dat jij volgens hun patroon er uitziet en handelt. En deze opdracht planten ze in je via de Innerlijke Criticus. 

 

 

Voorbeelden in de opvoeding:

  • Als je een jaar bent, moet je op het potje en mag je niet meer plassen in je luier. Jij hebt daar geen moeite mee, maar je ouders wel. Die worden er op aangezien, als jij op je derde nog in de luiers loopt. Dat jij daar geen moeite mee hebt, dat jij een levendig kind bent en veel wil bewegen, dat jij dat op het potje zitten niet wil, wel daar wordt niet naar gekeken.
  • Als jij een broek lekker vind zitten en je er lekker in kan bewegen, maar er zit een vlek op, dan zal die uit moeten. De buren zouden eens kunnen denken dat je moeder vuil is.
  • Als je vuil bent, dan moet je van je moeder in bad. Je moet je haren wassen, ook al wil je dat geprik in je oogjes liever niet. Je moet doen wat je moeder zegt, anders volgt er straf.
  • Als je onderuit aan tafel zit, krijg je te horen dat je rechtop moet gaan zitten. Doe je dat niet, dan wordt je uitgesloten en kan je naar je kamer gaan.
  • Eet je niet goed, of eet je teveel, dan gaat je moeder je op dieet zetten. Je zal op het ideaal gewicht komen, je wordt uitgehongerd of vetgemest. Je zal binnen de norm moeten vallen. En lukt dat niet, wel dan gaan we hulpbronnen inschakelen in de vorm van artsen, die ook meestal volgens de regels leven Hoe jij als kind jezelf voelt, daar wordt meestal niet naar gevraagd.
  • Je krijgt, zeker op oudere leeftijd, kritiek op de manier waarop jij je kleedt. Het is te lang, te wijdt, te kort, te strak, te doorzichtig te geef het maar een naam. Jij vind het geweldig, echter na hoogoplopende ruzies thuis trek je die trui en spijkerbroek aan die je mama nu juist zo beeldig vind staan.
  • Als ze vinden dat je moet gaan slapen, dan zal je slapen, of je nu slaap hebt of niet.
  • Jij moet eten wat zij eten en per definitie houden ze geen rekening met jouw smaak.
  • Je moet eten wat goed voor je is en op tijdstippen die hun goed uitkomen.

 Kortom je komt veel plaatsen tegen in je leven, waarin je eigen wil gebroken wordt. Dat noemen we opvoeding. En achter die opvoeding zit hun eigen onzekerheid en hun eigen angsten om als ouders en opvoeders te falen. [2] Je ouders vinden het vervelend en schamen zich soms voor jou (hun eigen Innerlijke Criticus, ontstaan bij hun eigen ouders). Wat vinden ze bijvoorbeeld niet leuk:

  • Dat je luidruchtig bent ( je stoort de buren, de buren denken dat je niet onder controle te houden bent)
  • Als je hen in de rede valt. (Je zou het maar eens beter en helderder kunnen zien als je ouders).
  • Als je kwaad bent. ( Bang jou niet meer in de hand te kunnen houden).
  • Dat je niet stil kan zitten. (Bang dat je geen goed gezelschap bent als ze ergens op visite gaan, of zelf visite ontvangen).
  • Ze kunnen zich generen over je nieuwgierigheid en je seksualiteit.

Wat de werkelijke boodschap is van je ouders: Er is iets mis met jou, het komt wel goed met jou, als je jezelf aanpakt.

Hal Stone zegt: De Innerlijke Criticus is een ik ( of subpersoonlijkheid) die ontstaat om te voorkomen dat ons schaamte of pijn wordt aangedaan. Hij verlangt ernaar, bijna wanhopig, dat we zullen slagen in het leven en dat anderen ons zullen accepteren en aardig vinden.[3]

 

Hoe klinkt de Innerlijke Criticus?

De Innerlijke Criticus heeft een aantal erg fenomenale eigenschappen:

·      Hij kan zien, horen en voelen wat er mis is met ons

·      Hij heeft de intelligentie van een genie

·      Hij heeft het vermogen onze gevoelens en motivatie te analyseren

·      Hem ontgaat niet het kleinste detail

·      Hij heeft een feilloos vermogen om al onze fouten en tekortkomingen te zien en op te blazen

·      Een van zijn favoriete stopwoordjes is fout.

·      Hij gebruikt vaak het woord moeten, waar dan de basisgedachte achter zit, dat we iets fout gedaan hebben.

 

Wat is de bedoeling van de Innerlijke Criticus en hoe beïnvloedt hij je daadwerkelijk?

  • De Innerlijke Criticus wil eigenlijk dat het goed met je gaat.
  • Hij wil dat je een goede baan hebt
  • Hij wil dat je genoeg geld verdiend
  • Hij wil dat je liefde krijgt
  • Hij wil dat je succesvol bent
  • Hij wil dat je geaccepteerd bent
  • Hij wil dat je een gezin hebt

Hij is in je vroegste jaren ontstaan om je kwetsbaarheid te beschermen, door je te helpen je aan te passen aan je omgeving en te voldoen aan de eisen die deze omgeving stelde, wat die eisen ook waren. Om zijn werk goed te kunnen doen, moest hij je natuurlijke neiging beknotten en je acceptabel maken voor anderen, door je gedrag te bekritiseren en te corrigeren, voordat anderen je konden bekritiseren of afwijzen. Op die manier, redeneerde hij, kon hij liefde en bescherming voor je verdienen en je tegelijkertijd veel schaamte en pijn besparen.[4]

Op zich lijkt dit allemaal erg positief, echter de Innerlijke Criticus weet niet van ophouden. Hij heeft de neiging door te groeien tot een niveau, dat hij onbeheersbaar is. Op dat moment ondermijnt hij ons en kan die ons zelfs schaden.

Het gevolg van zijn acties kunnen zijn:

  • Hij doodt je creativiteit
  • Hij is op innerlijke niveau en bron van gebrek aan eigenwaarde
  • Hij is een bron van schaamte
  • Hij kan je depressief maken

 

De Innerlijke Criticus en de Innerlijke Ikken-familie

De Innerlijke Criticus is niet alleen. Hij wordt omringt daar subpersoonlijkheden die een duidelijke rol spelen in ons leven. Hoe werkt dat?

Stel we liggen als baby in de wieg. We ervaren dat er iemand is die ons af en toe oppakt, knuffelt en voed. We ervaren, dat als we lachen, dat die andere teruglacht en dat het leven er ineens heel anders uitziet. We gaan dat lachen dan gebruiken om dat fijne gevoel op te wekken. De Behager is geboren. Is de Behager actief, dan ziet de wereld er geheel anders uit, dan wanneer we boos of verdrietig zijn. We leren dan deze delen weg te duwen. We noemen dat de verstoten ikken. Dit in tegenstelling tot de delen die wij naar voren brengen die onze primaire belangen invullen. (de primaire ikken). 

Zo werkt de Innerlijke Criticus samen met de Regelgever, de Drammer, de Perfectionist, de Controleur, de Verantwoordelijke Ouder.

Als verstoten ikken kennen we dan: de Grensbepaler, de pretmaker, de dagdromer, de genotzuchtige prinses, de krijger, de stoethaspel, het onverantwoordelijke Kind.

 

Het Bewuste Ego

Nu we wat over de verschillende primaire ikken hebben gehoord, kunnen we het op afstand gaan bekijken. Hoe ga ik om met die Drammer, en hoe bepaalt die mijn leven, hoe ga ik om met de perfectionist en hoe bepaalt die mijn leven etc. We creëren op die manier een Bewust Ego. Dat Bewust Ego komt er echter alleen, als we contact kunnen leggen met het tegenovergestelde in onszelf. Vanuit onze volwassene kunnen we dan kiezen, kiezen welke van de twee we zullen volgen. Dit Bewust Ego is geen deelpersoonlijkheid, zoals de andere deelpersoonlijkheden, het is ons Ware Zelf, welke los staat van welk groepje van ikken dan ook. Het kan elke tegenstelling in onszelf bezien, ze allemaal aanvaarden (dat zit er dus in mij, zonder oordeel) en met respect behandelen. Hetzelfde respect wat een therapeut of coach heeft voor die deelpersoonlijkheden bij zijn cliënt. Het brengt je dus voorbij de dualiteit.

Je kan echter voelen, dat soms dat bewust Ego wegglijd. Dan is het een primaire ik, die het overneemt. Ook hier kan je bewust van worden.

Sommige mensen proberen vanuit hun bewuste Ego te leven. De Innerlijke Criticus maakt hier dus gehakt van, immers, die gaat je beschuldigen dat het jou niet lukt.

Oefeningen [5]

  1. Stem je af op Radio Gekkenwerk.
    1. Let eens een paar dagen op de kritische dingen die je zegt en voelt over jezelf. Als iemand zegt dat die bepaalde dingen aan zichzelf niet kan uitstaan, is het niet die persoon zelf dei aan het woord is, maar de Innerlijke Criticus. De dingen die je ontevreden maakt over jezelf weerspiegelen het oordeel van je Innerlijke Criticus. Je zou alles wat die Criticus zegt op kunnen schrijven, dat vinden sommige mensen veel gemakkelijker.
  2. Vergelijk Radio Gekkenwerk met die van een ander.
    1. Je zult tot je verbazing merken dat anderen dezelfde dingen van hun Criticus te horen krijgen als jij van de jouwe. Je ziet echter snel de overdrijvingen en de onjuistheden bij de ander. Zie je ze ook bij jezelf?
    2. Maak nu een Criticus feestje en hoor van elkaar wat die Criticus allemaal te zeggen heeft.
  3. Hoe ziet de Criticus eruit?
    1. Maak een tekening van je Innerlijke Criticus. Let hierbij op hoe groot zijn/haar mond is en of die mannelijk of vrouwelijk is. Als je wilt kun je hem/haar een naam geven.

 

Hoe de Innerlijke Criticus van vijand naar vriend te maken

De verborgen angst van de Innerlijke Criticus begrijpen[6]

Als we dus afstemmen op de Innerlijke Criticus, beginnen we hem waar te nemen als een alarmsysteem dat hulpsignalen uitzendt. Groot alarm, er is iets vreselijks aan de hand!!!. Iemand maakt ons attent op een dreigend gevaar van pijn, schaamte of verlating. Het is alsof de Innerlijke Criticus roept: Kijk uit! Help me alsjeblieft want ik kan deze situatie niet aan!.

Op welke manieren kunnen we nu omgaan met die Innerlijke Criticus?

  1. We kunnen reageren met depressiviteit. We kunnen geheel het slachtoffer worden van de Innerlijke Criticus. De mensen weten dan niet wat er precies aan de hand is en reageren hierop met neerslachtigheid.
  2. We kunnen de aanval verkiezen. Gezien het feit dat de aanval de beste verdediging is voor die mensen, gaan ze, in plaats van te voelen, de anderen te bekritiseren. Ze worden een Rechter. Een sterke Rechter is een duidelijk signaal, dat er onder de oppervlakte een sterke Innerlijke Criticus actief is. Mensen die dus sterk overkomen en soms heel veel aanzien hebben bij de omgeving, kunnen dus een erg sterke Innerlijke Criticus hebben. Ze gebruiken deze energie om mensen op afstand te houden opdat ze zelf niet naar hun eigen onvolkomenheden hoeven te kijken.

Pas als ze een enorme tegenslag hebben te verwerken, kan de Innerlijke Criticus boven water komen en kan deze persoon zich daar bewust van worden.

  1. We kunnen die Innerlijke Criticus op andere mensen projecteren. Dat zijn dan de mensen die de neiging hebben als rechter naar buiten te treden, anderen te bekritiseren of anderen af te keuren. Onze eigen Innerlijke criticus heeft hier geen goed woord voor over. Omdat dut schijnbaar gelegaliseerd is, kan de Innerlijke Criticus rustig zijn gang gaan. In feite doen we echter hetzelfde als die anderen.

We zien dit vaak bij mensen die een sterke afkeurende ouder hebben gehad. Als reactie op de afkeuring van de ouders, gaan de kinderen zich er tegen afzetten en worden opstandige kinderen, Rebels. Deze kinderen hebben kritiek op alles wat autoritair is en wat op hun autoritaire ouders lijkt.

Soms slaan die kinderen door en nemen een waardesysteem aan, die soms loodrecht staat tegenover hetgeen de ouders voor ogen hadden. De kinderen projecteren hun veroordeling dan ook op hun ouders en die autoritaire personen. Dit lijkt legitiem voor hen, echter ze hebben niet door, dat ze hetzelfde doen als de oorzaak van hun kritiek: namelijk de houding van de ouders. Ze doen nu hetzelfde terug. Ze veroordelen autoriteit met dezelfde autoritaire lading, als waarmee de ouders hen heeft opgevoed. De Innerlijke Criticus gebruikt deze gehate oordelen om henzelf af te keuren en met hun veroordelende aard keuren zij op hun beurt hun ouders en de autoriteiten af. Hoe extremer de afkeuring waarmee we zijn opgegroeid, hoe moeilijker het is om uit de familiestrijd te stappen en te beseffen dat het allemaal zowel binnen als van buiten gebeurt.[7]

We kunnen ons ook omdraaien en zelf de Criticus aan gaan vallen. Hiervoor is echter wel enig besef van de aanwezigheid van de Criticus nodig. We kunnen dan dwars tegen alles wat de Criticus wil ingaan. Zegt dan dus de Criticus dat je aardiger moet zijn voor iemand, dan zal die persoon juist die andere straf behandelen. Ik denk dat hier dan een rebels Kind aanwezig is. Het individu komt dus in opstand tegen zowel de ouder die hem heeft opgevoed, als tegen de Innerlijke Criticus.

  1. Mensen kunnen ook in opstand komen tegen de Innerlijke Criticus als ze een therapie hebben gevolgd waarin ze geleerd hebben voor zichzelf op te komen en niet toe te geven aan zijn innerlijke eisen. Ze leren sterk en hard te zijn en ze zeggen onomwonden tegen de Innerlijke Criticus: Ik pik die lulkoek niet meer van je ! Hun Innerlijke Criticus gaat echter niet weg. Hij duikt eenvoudig onder en wacht op een volgende keer en dan laat hij zich opnieuw gelden, even zelfvoldaan en machtig als altijd. De Innerlijke criticus aanvallen lost dus niets op.[8]

 

De Innerlijke Criticus aanvallen is dus hetzelfde als de Kritische Ouder proberen te onderdrukken. Die hogere druk leidt er alleen maar toe, dat het door de veerkracht terugkomt., en dan meestal met een grotere kracht. Hoe dan wel om te gaan met de Innerlijke Criticus?

 

Een kijkje achter de Innerlijke Criticus

Je kan ervan uitgaan, dat de aanval van de Innerlijke Criticus in feite een noodkreet is. Hij is bang dat jij pijn zal leiden, beschaamt zou worden of iets dergelijks en wil jou dit besparen. Dat hij hierin doorgeschoten is en jou soms eerder schade aanbrengt dan profijt, moge inmiddels duidelijk zijn geworden. Je kan er dus vanuit gaan, dat als de Innerlijke Criticus in jou op de alarmknop drukt, dat die ongelukkig is, bang is of ernstig ongerust is over wat jij doet, voelt of denkt. Wil je dus door hebben wat de Innerlijke Criticus in jou doet, moet je dus terug gaan naar het begin, de geboorte van de Innerlijke Criticus en zijn reden van die geboorte: het voorkomen dat jij beschaamd wordt, pijn zult hebben, vernederd wordt, dat men op je neer gaat kijken etc. Je was toen nog een onbeschermd kwetsbaar kind en dat gevoel, dat kindstuk heb jij meegenomen naar het hier en nu als volwassene. De Innerlijke Criticus herinnert zich nog de pijn die je voelde toen je gevoelens gekwetst werden. Hij herinnert zich de vernedering en schaamte die je voelde en hoe verschrikkelijk dat voor je was. En om dat te voorkomen, is hij bereid alles te doen, zelf jou te vernietigen door je depressief te maken.

Vanuit dit punt gezien kan je dus stellen dat de Innerlijke Criticus de vijand is van het Innerlijke Kind. Immers, voor de Innerlijke Criticus hangen de kwetsbaarheid van het Innerlijke Kind en de gevoelens van pijn, schaamte en doodsangst onherroepelijk met elkaar samen. Het Vrije Kind wil experimenteren en ervaren, de Innerlijke Criticus wil alles onder controle houden en alles juist doen en vooral geen dingen doen die buiten het boekje gaan.

Als we dus achter de Innerlijke criticus kunnen kijken, zien we hoe bang die is. Bang om buiten dat boekje te gaan, bang om schijnbare zekerheden op te geven. En als we dat zien, zien we dat de Innerlijke Criticus in feite ook een klein kind is dat om hulp vraagt. Hij kan de nieuwe wereld niet aan en vraagt hulp voor de overdondering van die wereld. Immers die nieuwe dingen heb je nooit geleerd van je moeder, je mag ze zelf uitvinden. En dat is dus eng.

In plaats van de Innerlijke Criticus te gaan bestrijden, zouden we dus voor die Innerlijke Criticus moeten gaan zorgen. Een Innerlijke Criticus die moe is van al die jaren kritiek uiten en die ook wel eens rustig aan wil doen. En doen we dat eenmaal, dan zorgen we voor én de Innerlijke Criticus én voor het Innerlijke Kind.

 

Hoe kunnen we voor onze Innerlijke Criticus zorgen?

  • We zouden een dagboek bij kunnen houden om te horen wat die Innerlijke criticus allemaal te zeggen heeft. Hiermee leren we hem kennen en gaan we voorbij aan de stelling: Onbekend maakt onbemind. Door de Innerlijke Criticus te leren kennen, groeit ook ons Bewust Ego. We zouden zelfs de angst van de Innerlijke criticus kunnen leren kennen.
  • We zouden kunnen gaan schatgraven, door met de rechter en linker hand te gaan schrijven. Op die manier kunnen we rechtstreeks communiceren met onze Innerlijke Criticus.
  • We kunnen ons bewust worden van de angsten en kwetsbaarheden van die Innerlijke Criticus en daarvoor als Volwassene gaan zorgen.
  • Op die manier wordt de Innerlijke Criticus een woordvoerder van je kwetsbaarheid en zorgt ervoor dat je je bewust wordt van je kwetsbaarheid en dan als Volwassene gaan bezien of je gedrag en handelingen oké zijn en dat je de consequenties wilt aanvaarden, of dat je je gedrag moet bijsturen. Je gaat dus zelf de macht en zeggenschap over jezelf nemen, waardoor die Innerlijke Criticus minder aan de slag hoeft te gaan. Je wordt dus uitgenodigd om naar de betekenis van de aanvallen van de Innerlijke criticus te gaan kijken.
  • Je gaat voor de Innerlijke Criticus zorgen, door naar zijn angsten en noden te luisteren. Je kan hier verantwoording voor nemen en op die manier wordt je een soort vader/moeder voor die Innerlijke Criticus en neemt daarmee de leiding over die aspecten van je leven waar tot nu toe de Innerlijke Criticus verantwoordelijk voor was. Je neemt dus de rol in van de voedende ouder.

En net zo min als het helpt om het Aangepaste Kind kleiner te maken, helpt het om de Innerlijke Criticus kleiner te maken. Die grootte is ontstaan uit nood. Echter als je die nood inlost, door het Vrije Kind en de Voedende Ouder te activeren, dan zal de energie van het Aangepaste Kind en de Kritische Ouder minder worden, omdat de noodzaak minder groot is geworden.

Naarmate de overdracht van de verantwoordelijkheid  plaatsvind van de Kritische Ouder naar de Volwassene/Voedende Ouder, zie je dat de negativiteit van de Innerlijke Criticus geneutraliseerd wordt en de Criticus, met gebruikmaking van zijn fijne neus voor potentiéle problemen, deel gaat uitmaken van je innerlijke ondersteuningssysteem. De ideeën van de Criticus zijn nu voor jou beschikbaar als onderdeel van je objectieve denkwereld en houden rechtstreeks en duidelijk verband met de emoties en de behoeften van je Innerlijke Kind. Daardoor is hij nu een bondgenoot en geen tegenstander meer.[9]

Hierdoor kan je aandachtig naar de Innerlijke Criticus luisteren, zonder er door van streek te worden gebracht. Je observeert hem als het ware en bekijkt wat je eruit wilt halen en wat je naast je neer wil leggen of het anders wil oplossen. Je kan er dus achter zien te komen wat die Innerlijke Criticus dwars zat en als een Volwassene daar iets mee doen.

 

Wat voor winst haal je uit een omgeturnde Criticus?

Wanneer je bewuste Ego de verantwoordelijkheid voor je leven op zich neemt en je Innerlijke Criticus zich niet meer zo ongerust hoeft te maken, krijgt hij de kans zijn vele talenten op een nieuwe en volkomen ondersteunende wijze te gebruiken.

Wat zijn zo die talenten?[10]

  1. Hij gedraagt zich als een positieve ouder die je steunt, die het veilig voor je maakt om risicos te nemen en die je toestaat je energieën en creativiteit te laten stromen.
  2. Hij is onpersoonlijk en laat niet toe dat je je ongerust maakt over wat anderen zullen denken.
  3. Hij helpt je passende grenzen te stellen.
  4. Hij is niet langer geïnteresseerd in de kritiek van anderen, dus daar heb je geen last meer van. Dat bevrijdt je van de angst voor schaamte of vernedering.
  5. Zijn kracht geeft je meer autoriteit in de wereld.
  6. Hij geeft je een scherp concentratievermogen.
  7. Als objectieve geest kan hij gebeurtenissen en gevoelens ongeëmotioneerd analyseren, zonder jou of anderen iets te verwijten.
  8. Zijn objectieve beoordeling van situaties helpt je om je gepast en gedisciplineerd te gedragen.
  9. Hij helpt je goede adviezen in te winnen, zonder je het gevoel te geven dat dit een teken is dat je tekortschiet.
  10. Hij kan je stimuleren om aan jezelf te werken, om te groeien of als avontuur, in plaats van als zwaar werk, omdat er niets mis is met je. Hij praat niet over symptomen en problemen.

 

 

DE INNERLIJKE CRITICUS ENQUÊTE[11]

 

Geef elke vraag een aantal punten:

1 punt: ik heb dat gevoel of dat gedrag zelden

3 punten: ik heb dat gevoel of die gedachten regelmatig

5 punten: ik heb dat gevoel of dat gedrag dikwijls

 

VRAAG

PUNTEN

  1. Ik word s nachts wakker en lig dan te tobben over de fouten die ik de vorige dag heb gemaakt.

 

  1. Ik herhaal gesprekken achteraf nog eens in mijn hoofd om te zien wat ik fout gedaan heb.

 

  1. Ik vind dat mijn kleren me niet staan.

 

  1. Als ik in gezelschap ben, vraag ik me af of de andere mensen iets op me aan te merken hebben.

 

  1. Ik ben heel voorzichtig met iets nieuws proberen, omdat ik bang ben dat ik me belachelijk maak.

 

  1. Ik ben bang dat de mensen me uitlachen.

 

  1. Ik maak me zorgen over wat andere mensen wel zullen denken.

 

  1. Ik voel me vaak inferieur aan andere mensen.

 

  1. Ik wou dat mijn lichaam aantrekkelijker was.

 

  1. Als ik in de spiegel kijk, is het om te controleren of er iets aan mijn uiterlijk mankeert.

 

  1. Als ik iets overlees wat ik net geschreven heb, ben ik er niet tevreden over.

 

  1. Ik ben bang dat er iets grondig mis is met mij.

 

  1. Ik maak me zorgen over wat de mensen van me denken als ze weten hoe ik echt ben.

 

  1. Ik vergelijk mezelf met andere mensen

 

  1. Ik trek kennelijk mensen aan die vaak kritiek leveren.

 

  1. Ik twijfel achteraf aan mijn beslissingen en denk dat het beter had gekund.

 

  1. Als ik nee zeg, voel ik me schuldig.

 

  1. Als ik aan een enquête als deze meedoe, weet ik zeker dat ik het er niet zo goed van af breng als andere mensen.

 

  1. Als het even kan probeer ik risicos uit de weg te gaan.

 

  1. Als ik denk aan werken aan mezelf, heb ik het gevoel dat er iets aan mij mankeert waaraan gesleuteld moet worden.

 

 

totaalscore:                      …… x 1 punt  = ……….. punten

                                            …….x 3 punten = …….. punten

                                            …….x 5 punten = …….. punten

totaal aantal punten: ………………………......... punten

 

Score:  20 45 punten: je hebt een zwakke Innerlijke Criticus

Score: 46 75 punten: je hebt een doorsnee Innerlijke Criticus

Score: 76 100 punten: je hebt een sterke Innerlijke Criticus                

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



[1] Hal & Sidra Stone, De Innerlijke Criticus ontmaskerd, Uitgeverij De Zaak in Groningen pag. 17

[2] Zie 1 pag. 18

[3] Zie 1 pag. 19

[4] Zie 1 pag.19

[5] Zie 1 pag. 30

[6] Zie 1 pag. 181

[7] Zie 1 blz. 182

[8] Zie 1 blz. 182

[9] Zie 1 pag. 200

[10] Zie 1 pag. 2016

[11] Vrij naar Hal Stone, De Innerlijke Criticus Ontmaskerd, Uitgeverij De Zaak, pag. 213



© 2019 Het innerlijke kind - realisatie: BMT Media