ALS DE ANDERE MAAR GELUKKIG IS
 
 

CODEPENDENCY - inleiding

Je bent niet codependent, je doet het. Het is een aangeleerd gedrag, dus kan het ook afgeleerd worden.
Melody Beattle introduceerde dit woord in haar boek: “Codependency no more”.
Een mooi woord, maar wat betekend dat nu precies: codependency: mede-afhankelijkheid.
En wat betekend dat nu weer? Hoe krijg je dat en hoe merk je dat? Kan je er echt last van hebben, of gaat het vanzelf wel weer over?
 

Codependency definitie Melody Beattle

Codependency betekent letterlijk medeafhankelijkheid. Met een medeafhankelijke wordt iemand bedoeld die zich door het gedrag van een ander zo laat beïnvloeden, dat hij/zij beheerst wordt door het verlangen het gedrag van die ander in de hand te houden. medeafhankelijkheid wordt beschouwd als een vorm van verslaving.
 

Bron van ontstaan

Codependency treedt meestal altijd op in een disfunctioneel gezin. Binnen dit gezin zijn deze mensen onvoldoende in hun basisvoorwaarden en behoeften ondersteund. Vaak zien we verwaarlozing, misbruik, of mishandeling. Ook zien we vaak vormen van verslaving binnen het gezin, waar die persoon dan het slachtoffer van is. 

12-stappenprogramma

Het is een woord welke uit de twaalfstappenprogramma’s van de Alcoholics Anonymous komt.  Er wordt een herstel nagestreefd bij mensen die lijden onder de gevolgen van een verslaving, een dwangmatigheid of andere gedragsproblemen.
 

de 5 basisthema’s van codependency[1]

  1. moeite met een gezonde eigenwaarde te ontwikkelen ( -/+)
  2. moeite om gezonde grenzen te hanteren en aan te houden
  3. moeite om op een functionele manier om te gaan met leerprocessen, fouten maken, zich te kunnen ontwikkelen
  4. moeite om voor de eigen volwassen behoeften te zorgen
  5. moeite om op een functionele eb gepaste wijze uiting te geven aan de eigen gevoelens en waarheid.

Hoe herken je ze, symptomen van codependency:

Mensen met een codependency-probleem zie je vaak aan het teveel en ongepast, zorg tonen voor de problemen van anderen. Ze zijn psychologisch, emotioneel en gedragsmatig gericht op de ander. Hierdoor is hij het contact met zichzelf verloren.
Primaire Symptomen die we vaak zien bij codependency zijn:
·         je bent groot gebracht in een disfunctioneel gezin en/of zit vast in een disfunctionele relatie
·         je ervaart problemen met eigenwaarde (je voelt je vaak of beter of minder dan een ander)
·         je vindt het moeilijk om grenzen te stellen ten opzichte van andere mensen. Andere mensen overschrijven jouw grenzen.
·         Je hebt moeite om je bewust te zijn van je gevoelens, gedachten en gedragingen en deze te benoemen.
·         Het uiten van je gedachten en gevoelens op een beheersbare manier lukt meestal niet. Agressie, driftbuien en paniek zijn je niet onbekend.
·         Het vervullen van je behoeften en wensen in het contact met anderen vind je moeilijk, je geeft graag voorrang aan de behoefte van anderen.
·         Je geeft om te krijgen.
 
Uit deze reeks van symptomen komt een reactief patroon, die we de secundaire codependency symptomen noemen. Ze zijn dus een rechtstreeks gevolg van ons codependent gedrag:
  • je oefent negatieve controle op anderen uit. Je doet je best dat de andere doet wat jij zegt dat ze doen moeten.
  • Er is rancune en wrok. Je hebt veel boosheid in je of kan juist de boosheid helemaal niet ervaren. (Bij veel boosheid thuis, zal je er alles aan doen om die boosheid te omzeilen).
  • Er is een beschadigt spiritualiteit. je hebt in het geheel geen vertrouwen in jezelf of in het leven. Je stelt irreëel eisen aan jezelf of aan anderen.
  • Verslavingen en ander dwangmatig (compulsief) gedrag, zoals dwangmatig eten, ongezonde relaties, alcohol/drugsmisbruik
  • Psychische en lichamelijke ziektes, depressies, auto-immuunziektes
  • Problemen met intimiteit. Het geven en ontvangen is uit balans.
 

Wat doet een codependency iemand?

Deze stemt zijn gedrag, gedachten en gevoel af op de andere, in de veronderstelling die andere daarmee te helpen. Als die andere maar gelukkig is, dan komt alles goed… is zijn thema. Wat die niet ziet, is dat die daarmee de andere zijn verantwoordelijkheid afneemt. Door zijn gedrag helpt hij dus die andere mee in de kindrollen te blijven zitten. Hiermee blijft die andere afhankelijk en kan de codependent iemand de controle uitoefenen. In zekere zin is deze persoon dan verslaafd geraakt aan de ellende van de andere. Hij helpt dus mee de situatie in stand te houden.
Door de helpenede actie van de codependent, wordt aan de andere de gelegenheid gegeven niets te veranderen.  De codependent verliest in feite zichzelf en weet niet meer wat die zelf doen moet, nodig heeft of voelt.
 

Gevolgen codependency

Door het continu wegcijferen van zichzelf, geraakt hij depressief en kan hij lichamelijk ziek worden. 
 

Therapie bij codependency[2]

  • Bewustwording
    1. Iemand die verslaafd is, is het soms moeilijk te overtuigen dat die hulp nodig heeft. Nog moeilijker is het iemand te overtuigen die codependent is. Immers, hij helpt alleen maar, die andere is de boosdoener. Hij heeft alles bijeen gehouden en verantwoording gedragen. met hem is niets aan de hand.
  • Om hier uit te komen, is inzicht in de eigen rol onontbeerlijk. Dit doe je door:
  • Erkenning
    1. Na de bewustwording en het inzicht krijgen, mag de erkenning komen. Erkenning van het leed dat hem is aangedaan en voor wat voor tekort dit verantwoordelijk is. Het is helend voor de codependent dat zijn pijn gezien wordt.
  • Zorgen voor jezelf
  • De essentie voor herstel is, dat de codependent voor zichzelf gaat zorgen. Hij mag als Volwassene voor zijn Innerlijke Kinderen gaan zorgen. Er mag een gezond evenwicht komen tussen geven en nemen. De codependent geeft alleen maar. Hij mag ook voor zichzelf gaan zorgen = nemen. je zou kunnen stellen: “leef je eigen leven”.
  • De codependent iemand weet niet meer wat die zelf wilt en hoe hij dat voor elkaar wil krijgen. Hij is zijn autonomie kwijt. In therapie mag hij dus horen, dat hij goed is zoals die is. Hij mag op zijn eigen zintuigen en gevoelen gaan vertrouwen: wat hoor, zie, voel je in je lichaam, ruik en proef je. Wat is je stemming. Hij mag gaan inzien dat hij niet de zorg voor een ander nodig heeft om een persoonlijkheid te zijn.
  • Als gevolg van de vorige twee punten: hij mag luisteren wat zijn IK te zeggen hebben en daarvoor gaan staan. Je doet met het uitspreken van je behoeftes een beroep op de gezonde kant van die andere
  • Boosheid, bedroeft, blij, benauwd (angst),
  • Soms is de codependent iemand de disabler van het gezin. Voorbeeld: iemand is depressief en komt de stoel niet meer uit. De codependent doet dan alles en daarmee zorgt die dat die persoon de stoel nooit meer uitkomt. Voorbeeld 2: het kopen van alcohol voor iemand die verslaafd is, of het bedenken van smoezen voor het overmatig alcoholgebruik: “Ach ja, hij heeft ook zoveel te verwerken”.
  • Als je dus het patroon welke hierboven staat beschreven gaat doorbeken, zal dit leiden tot conflicten. Immers, de andere persoon is gewend geraakt aan de aandacht en zal het nu zelf mogen doen. Codependents zijn over het algemeen bang voor conflicten en zullen nu een conflict uit kunnen lokken. Voorbeeld: ze weigert alcohol te kopen, dan zal de andere boos worden. Ze zal voet bij stuk kunnen houden of zelfs een stap verder gaan: thuis wordt er niet meer gedronken, of: je bent thuis welkom als je nuchter bent, anders wil ik je niet meer in huis hebben.
  • Codependent zijn gefocussed op de ander en spannen zich in om zijn of haar gedrag te veranderen. Als dat niet lukt, controleren ze dat gedrag en nemen de verantwoordelijkheid over. Het idee dat je de andere zal kunnen veranderen mag los gelaten worden. Ze moeten leren de andere te laten in wie hij is, echter dit houdt niet in dat ze alles moeten accepteren. Hier komen grenzen om de hoek kijken.
  • Je kan een ander niet veranderen. Als je zelf veranderd, zal de andere wel mee moeten veranderen of minstens zich daaraan te houden. Codependents moeten daarom stoppen met dingen te doen die de ander zelf kan doen, omdat het hen hulpeloos, hulpbehoevend en onverantwoordelijk maakt. Ze moeten het niet ongevraagd van hun partners over nemen, maar er op z’n minst op staan dat, wanneer deze er zelf niet toe in staat is, ze zelf om hulp te vragen.
  • De codependent doorziet de eigen dubbele agenda niet. Daarom is eerlijk communiceren niet zo evident. Een codependent heeft veel te verbergen, namelijk de eigen zwakke persoonlijkheid. Het vraagt daarom ook veel moed om oprecht, open en eerlijk te communiceren. Communiceren vanuit de Volwassene (groen) en niet vanuit het rode.
  • Jezelf in alle eerlijkheid bloot geven is een van de mooiste geschenken die je je partner of je kinderen of vrienden kunt geven.
het herstel van codependency is een verhaal van moed en worteling, maar ook een verhaal van hoop, optimisme en bevrijding. Je hoeft niet meer gefocussed te zijn op de narigheden van een ander, die daarmee het gevoel van eigenwaarde bepaald.  Je kunt je richten op wat je zelf nodig hebt, op jou eigen Innerlijke Kind, een weg die je leidt naar al wat je leuk vind en je al het goede in het leven doet ervaren. Een weg, welke door de IKC gecoacht kan worden. In plaats van verslaafd te zijn aan problemen, kan je verslingerd geraken aan plezier.
  1. Versterken van de eigenheid
  2. Uitspreken van de behoeften
  3. Gevoelens uiten
  4. Doorbreken van ongezonde patronen
  5. Conflicten aangaan
  6. Eerlijke communicatie
  7. Genieten
  

 

Geven en nemen

Veel mensen met codependency geven alleen maar en ontvangen/nemen nagenoeg niets. Hun plezier is tot het minimum beperkt, ook in contact met anderen.
Betty Martin ontwierp et volgende schema:
 
ONTVANGEN/NEMEN/ TAKE GEVEN/TOESTAAN/ALLOW
VERLANGENS
                                IK WIL……
                             MAG IK ……
GRENZEN AANGEVEN
                                   IS HET OKÉ VOOR MIJ…..
                                   BEN IK BEREID OM ……
JIJ STAAT OP DE EERSTE PLAATS
RESPECTEERT DE GRENS VAN DE GEVER
                      ZET JE VOOROORDELEN OPZIJ
                     BLIJF VERANTWOORDELIJK                           VOOR JE EIGEN GRENZEN
 
 
Het geven is dus een eenrichtingverkeer. Je geeft wat, maar ontvangt niets.
Bij het nemen moet er een toestemming zijn van de andere. Dan is er een tweerichtingsverkeer.
 

Je eigen leven leven, hoe doe je dat?

Door te luisteren naar je Innerlijke Kinderen. Je eigen gevoel. Geen rekening houden met wat de overtuigingen van anderen jou ingeprent hebben (Kritische Ouders).
 

Disfunctionele gezinnen

In veel teksten zie je staan: oorzaak: disfunctionele gezin. Maar wat gebeurt er dan in zo’n gezin, wat is daar an de hand?
Op de TV zien we allerlei idyllische gezinnen en willen er zelf ook zo één stichten. De werkelijkheid kan echter geheel anders zijn.
Binnen een disfunctioneel gezin kunnen we de volgende zaken tegen komen:
  • verslavingen
    • dat is meestal aan drugs of alcohol, echter de verslaving kan ook geheel verborgen liggen, als verslaving aan het werk of een sport. Hoe dan ook er wordt iets weggeduwd. Hieronder leiden de kinderen binnen het gezin.
  • controle
  • onvoorspelbaarheid en angst
  • conflicten
  • misbruik
  • perfectionisme
  • slechte communicatie
  • het gebrek aan diversiteit
  • met name een verschil in belangstelling laat zien dat een gezin goed functioneert. Er is vrijheid. Indien iedereen dezelfde interesses heeft, kan dit wijzen op een disfunctioneel gezin.
 

De rol die je speelt binnen het gezin

Niet iedereen is zich bewust van welke rol hij/zij binnen het gezin speelt. Een hulpmiddel hierbij is soms de bewustwording, van welke plek aan tafel die persoon inneemt.
Zelfs de volgorde van geboorte kan iets zeggen over wie je later wordt:
  • de eerstgeborene is meestal slimmer
    • als eerstgeborenen is hij gewend geraakt aan de volwassen gesprekken. Hierdoor leert die sneller.
  • paleisrevolutie jongen en meisje
  • benjamin wil altijd de beste zijn
  • laatgeborenen zijn het gewend vergeleken te worden met anderen. Vandaar de opklimmende neiging
  • jongere kinderen zijn vaak aangenamer in de omgang. Ze staan open voor nieuwe ervaringen en zijn vaak creatiever
  • kinderen willen aandacht en goedkeuring van hun ouders. Een oudste kind is door de band genomen zorgzaam van aard, ook naar de andere kinderen toe. Hij kopieert de rol van zijn papa en mama om bij hen in een goed blaadje te komen.  Om die reden zie je hen vaak pleasen.
  • jongere kinderen born to rebel
  • strijd voor ouderlijke aandacht
 
Naast de plek in het gezin zal de grootte van het gezin ook een rol spelen. Wie opgroeit in een groot gezin scoort hoger op vlak van plichtbewustzijn en is meestal nauwkeuriger dan kinderen uit een klein gezin.  Dat klinkt logisch en is dat ook. Vaak rekenen de ouders op de hulp van de kinderen om het gezin draaiende te houden.
 
 
 
 

Codependency test

Uitsluitende beantwoorden met ja of nee:
  1. Ben je ooit van je werk weg moeten blijven/ verzuimen, ten gevolge van je relatie met een verslaafd iemand?
  2. Ben je ongelukkig in je leven ten gevolg van je relatie?
  3. Heeft je relatie invloed op je reputatie?
  4. Heb je ooit spijt gehad van het manipuleren van een situatie?
  5. Ben je ooit in situaties geweest van het betalen van huishoudelijke schulden van anderen, of diens financiële problemen op te lossen?
  6. Ben je ooit in een situatie geweest binnen een relatie, waarbij je je ambities of efficiëntie naar beneden bijstelde?
  7. Voelde je dat je het goed moest maken na een onenigheid of ruzie?
  8. Heb je sterk het gevoel je standpunt nog eens te moeten uitleggen, nadat je een argumentatie hebt gewonnen?
  9. Ben je vaak in relaties gebleven, ook al was alle hoop vervlogen?
  10. Heb je ooit geld geleend om ander mans verslaving of een daarmee geassocieerde crisis op te lossen?
  11. Heb je ooit iets verkocht om andermans verslaving of daarmee geassocieerde crisis te bekostigen?
  12. Heb je ooit bepaalde aankopen niet gedaan uit angst om onenigheid te krijgen?
  13. Zorgde je relatie ervoor dat je minder goed ging zorgen voor jezelf of voor je familie?
  14. Bleef je ooit in een onterende of gevaarlijke situatie zitten, langer dan dat je die gepland had?
  15. Haalde je soms oude pijnen naar boven binnen een discussie, waarbij het onderwerp in het hier en nu leeft?
  16. Heb je ooit overwogen of daadwerkelijk gedaan: een illegale handeling, dit om iemands verslaving te bekostigen?
  17. Zorgt je relatie ervoor dat je moeilijk kan slapen?
  18. Zorgen argumentaties, onenigheden of frustraties ervoor dat je de drang voelt om iemand te gaan veranderen?
  19. Heb je ooit het idee, dat, als degene van wie je houdt het op jouw manier doet en ziet, dat het leven dan veel fijner zou zijn?
  20. Heb je ooit de neiging gehad jezelf te beschadigen als het resultaat van jou relatie?
Bij 5 of meer “ja’s”, kan het een indicatie zijn, dat codependency een probleem is in je leven.


[1] Bron: www.wikipedia.org
[2] Bron: www.kempler-instituut.nl


© 2018 Het innerlijke kind - realisatie: BMT Media